(Đây là một trong những thể hiện của sự bất cập số 10: “Định luật bảo toàn năng lượng chỉ là ảo giác” trong chuyên mục “Những nghịch lý và bất cập của vật lý học”)
Có một sự thiếu nhất quán về phương diện nhận thức sự phân bố năng lượng của vật thể trong trường trọng lực của Trái đất và của electron trong trường điện tĩnh của nguyên tử, mặc dù cả 2 trường đều có cùng một điểm chung đó là trường lực thế, hơn thế nữa, lực trường thế của cả 2 đều cùng tỷ lệ nghịch với bình phương khoảng cách tới tâm của trường. Xuất phát từ việc xem xét và chính xác hoá các khái niệm về lực hút lẫn nhau và năng lượng của vật thể như thế năng, hiệu thế năng, năng lượng âm, năng lượng dương, tác giả phản đối sự “đánh tráo” giữa các khái niệm thế năng và hiệu thế năng của vật thể trong trường trọng lực cùng sự bất cẩn trong việc áp đặt thế năng trên bề mặt Trái đất bằng 0 – một sai sót nhỏ nhưng lại dẫn đến những lầm lẫn lớn, đó là sự bất cập của định luật bảo toàn cơ năng mà hệ quả của nó là sự chuyển hoá qua lại giữa động năng và thế năng của vật thể chuyển động trong trọng trường – một nhận thức sai lầm về bản chất của hiện tượng, là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự thiếu nhất quán giữa thế giới vĩ mô và thế giới vi mô. Tác giả cũng chứng minh được rằng cơ năng của vật thể chuyển động trong trọng trường không những không thể bảo toàn mà, trái lại, có thể tăng liên tục. Trên cơ sở đó, có thể tái khẳng định sự tham gia nội năng của vật thể vào quá trình chuyển hoá năng lượng của nó trong trường lực thế và nhờ đó phát biểu định luật bảo toàn năng lượng toàn phần (bao gồm cả nội năng) của vật thể trong trường lực thế đó.
Có thể xem toàn văn bằng cách nhấn vào link: Xet lai dinh luat bao toan co nang

70 comments
Comments feed for this article
25/04/2009 lúc 8:59 Sáng
hoang minh tri
dạ bac cho em hoỉ có sách nào về nhiệt động học không ạ
25/04/2009 lúc 9:05 Chiều
vuhuytoan
Bạn hãy tìm ở link: http://www.ebook.edu.vn
05/05/2009 lúc 11:41 Sáng
Thangloi
Bác cho cháu hỏi: trong chuyển động của con lắc đơn, rõ ràng có sự chuyển hoá thế năng thành động năng và động năng thành thế năng đấy chứ?
05/05/2009 lúc 11:04 Chiều
vuhuytoan
Bạn đọc kỹ lại bài viết đi! Trường hợp con lắc chỉ khác với rơi tự do ở dây giữ nó, nhưng về mặt năng lượng thì giống nhau: động năng và thế năng của con lắc cùng tăng lên khi nó chuyển động từ trên xuống nhờ có sự chuyển hoá từ nội năng của con lắc sang và cùng giảm đi khi chuyển động lên trên – chuyển hoá từ thế năng và động năng thành nội năng của nó.
01/07/2009 lúc 10:55 Sáng
Đoàn Hữu Dũng
Như vậy là những gì bọn cháu được học chỉ là định luật bảo toàn HIỆU động năng và thế năng? Không lẽ bao nhiêu các thầy giáo giỏi mà không ai nghĩ đến cả sao? Đâu là điểm mấu chốt dẫn đến lầm lẫn?
02/07/2009 lúc 10:29 Chiều
vuhuytoan
Việc tuỳ tiện cho thế năng của trọng trường tại bề mặt Trái đất bằng không (=0) thay vì ở xa vô cực là điểm mấu chốt. Còn vì sao “…bao nhiêu các thầy giáo giỏi…” thì bạn hãy đi hỏi các thầy giáo ấy sẽ biết thôi!
26/08/2009 lúc 4:21 Chiều
Thế Anh
Nếu áp dụng kết luận ở bài “Khối lượng quán tính…” của bác vào đây thì khi chọn hqc đặt ngay trên vật rơi (Trái đất lúc này bị coi là đang rơi tự do!), vì khối lượng quán tính m của cả vật lẫn Trái đất đều bằng Ma, nên sẽ có cơ năng của Trái đất Wb đúng bằng cơ năng của vật rơi lúc trước Wa, khi hqc được chọn là Trái đất:
Chẳng cần đến kiến thức về vật lý, một người bình thường cũng nhận thấy năng lượng của Trái đất chắc chắn phải lớn hơn năng lượng của quả táo đang rơi!
Vậy mà tính theo lý thuyết của bác thì chúng lại bằng nhau mà bác vẫn tin là đúng à?
Wb = mV^2/2 + GMaMb/r^2,
Điều này chẳng lẽ không phải là quá vô lý hay sao?
26/08/2009 lúc 6:41 Chiều
vuhuytoan
Ở đây, bạn cũng lại “đánh tráo khái niệm” một lần nữa rồi: bạn chỉ đang tính cơ năng của Trái đất thì đùng một cái lại kết luận luôn về năng lượng của nó! Chăng lẽ bạn cũng không biết rằng cơ năng của một vật chỉ là một phần năng lượng của nó thôi sao? Tức là còn nội năng nữa chứ!!!
Nếu bạn đã đọc bài “Năng lượng của thực thể vật lý…” thì có thể thấy biểu đồ năng lượng của Trái đất trong HQC của con muỗi có dạng như Hình 4, trang 9; nó đã nói lên tất cả và trả lời thắc mắc của bạn. Còn về chuyện cơ năng của Trái đất (trong HQC của con muỗi) bằng với cơ năng của con muỗi (trong HQC của Trái đất) thì có gì là lạ đâu? Nếu hiểu được rằng động năng và thế năng của một vật chính là “ngoại năng” của nó (cũng chính là “cơ năng” theo quan niệm hiện hành), thì đối với một hệ kín gồm hai vật thể (ở đây là Trái đất và con muỗi) khi có thể bỏ qua tương tác của tất cả các vật thể khác (Mặt trời, các vì sao…) so với lực trọng trường của Trái đất, thì ngoại năng của chúng phải bằng nhau là lẽ đương nhiên rồi, vì ngoại năng là khả năng tương tác với các vật thể khác, mà ở đây lại chỉ có hai vật – sự trao đổi năng lượng luôn là cân bằng giữa cho và nhận: bạn cho tôi bao nhiêu thì tôi cũng chỉ nhận được đúng bấy nhiêu thôi. Còn nếu xét một cách chi ly thì một khi thế năng đã bằng nhau, lực tác động cũng đã bằng nhau, thì can cớ gì mà động năng của chúng lại có thể khác nhau được? Vì động năng của chúng có được là nhờ chính các lực tương tác này kia mà (?) và bằng: A = FS, trong khi F, S như nhau trong cả hai HQC rồi! Vì vậy, khối lượng quán tính của chúng bằng nhau chính là một minh chứng tốt nhất đấy!
Cuối cùng, mình muốn nói là chính vì bạn “chẳng cần có kiến thức gì về vật lý” mới đem cái cảm giác chủ quan của mình gán cho các hiện tượng Tự nhiên, có khác gì người xưa cho rằng Mặt trời quay xung quanh Trái đất vì rõ ràng là họ cũng “mục kịch sở thị” đấy chứ?
27/08/2009 lúc 9:26 Sáng
Thế Anh
Cháu đã xem lại và hiểu ra rồi.
Bác đúng, cháu sai. hì hì…
nên đối với nó chỉ có Trái đất là tồn tại thôi, khỏi phải nói nhiều (bài toán hai vật). Nhưng khi hqc đặt trên Trái đất thì khác chứ? Tính ra thì lực tương tác với Mặt trời mới là quyết định chứ đâu phải tương tác với con muỗi? Vật thứ hai bây giờ đâu phải là con muỗi của bác?
Vậy khi đó ngoại năng của Trái đất tính như thế nào đây?
Thật tình để vượt qua được những cảm giác ấy rất khó. Tuy nhiên cháu vẫn còn một thắc mắc: nếu hqc đặt trên con muỗi thì chẳng nói làm gì, lực trọng trường của Trái đất tác động lên nó lớn hơn nhiều so với toàn Vũ trụ cộng lại
27/08/2009 lúc 11:55 Chiều
vuhuytoan
Thế Anh viết:
Mình nhắc lại với bạn một lần nữa: “đừng đánh tráo khái niệm”!
Thứ nhất, bạn đang chọn HQC đặt trên Trái đất mà lại đòi đi tính ngoại năng (động năng + thế năng) của chính Trái đất nghĩa là sao? Người ta chỉ có thể từ một HQC được lựa chọn để tính ngoại năng của các vật thể khác so với HQC đó mà thôi, chứ không phải là ngược lại. Vì đã là “động năng” thì phải là “động” so với cái gì? (ở đây là Trái đất) và đã là “thế năng”, thì là “thế” so với cái gì? (ở đây cũng là Trái đất).
Thứ hai, bạn đang muốn tính ngoại năng của con muỗi trong HQC trái đất, mà lại nhẩy sang chọn Mặt trời làm vật thứ 2 thì tính toán cái nỗi gì?
19/09/2009 lúc 8:14 Sáng
Thế Anh
Cũng có thể là cháu sai nhưng vẫn chưa thông lắm
Chả lẽ ngồi trên Trái đất thì sẽ không tính được động năng và thế năng của nó so với toàn Vũ trụ à? Cháu nghĩ là nó phải có chứ chỉ có điều là không biết tính thế nào thôi?
19/09/2009 lúc 1:25 Chiều
vuhuytoan
Năng lượng toàn phần của một thực thể vật lý bao gồm nội năng và ngoại năng trong đó nội năng được xác định trong HQC của chính vật thể cấu thành nên thực thể vật lý đó, còn ngoại năng thì phụ thuộc vào HQC đặt trên các vật thể khác. Nếu bạn nói “động năng và thế năng so với toàn Vũ trụ” tức là bạn muốn chon Vũ trụ làm HQC? Tuy nhiên, bạn đã mắc phải một sai lầm về lô-gíc. Thực thể vật lý thì bao gồm vật thể (ứng với không gian nội vi) và trường (ứng với không gian ngoại vi). HQC chỉ có thể đặt lên phần VẬT THỂ chứ không đặt lên phần “trường” của thực thể vật lý đó được, cho dù các trục toạ độ của nó có thể nằm trong phần “trường”. Trong khi đó khái niệm Vũ trụ là bao gồm tất cả các thực thể vật lý tồn tại, nên không có khái niệm HQC Vũ trụ như bạn nói, mà chỉ có các HQC của thiên hà, các vì sao v.v.. mà thôi.
Tuy nhiên, với “bài toán hai vật” (không có yếu tố thứ ba) thì vì ngoại năng của chúng luôn bằng nhau, nên cho dù HQC được đặt ở đâu (vật này hay vật kia), thì cũng sẽ nhận được cùng một kết quả. Ví dụ bạn đang ở trên Trái Đất, bạn tính được ngoại năng của con muỗi, thì bạn có quyền suy ra ngoại năng của Trái đất (tất nhiên chỉ là so với con muỗi).
17/10/2009 lúc 9:37 Chiều
phantrung
Sau khi đọc xong bài của bác, cháu không thể chấp nhận được một số điều. Mai cháu sẽ trình bày rõ sau.
18/10/2009 lúc 10:30 Sáng
phantrung
Thu nhat, trong viec tinh cong A, theo chau nghi thoi la bac nham o 1 cho la cong sinh ra duoc tinh theo cong thuc tong quat la A = vecP*vecz; vec z thi duoc tinh bang z*(vecv/v) => cong A se la duong chu khong phai am nhu bieu thuc cua bac, vi trong TH nay thi vecv va vecP cung chieu.
18/10/2009 lúc 10:34 Sáng
phantrung
Thu 2 thi theo dinh tinh, thi neu h cang cao y, thi khi tha vat xuong, no cang co kha nang sinh cong khoe – VD: h thi no lam bep 1 lon nuoc; 2h thi lam bep 2 lon nuoc … => h cang cao thi Wt cang lon chu a?
18/10/2009 lúc 10:43 Sáng
phantrung
thu 3: bieu thuc (9) cua bac la tinh cong cua trong luc de dua vat tu vo tan ve toi B => A = Wvo tan – Wo B, chu khong phai = W o B nhu bai cua bac. Ta co A + WB = W vo tan, boi vi, 1 cach truc giac thoi cung thay neu muon di chuyen 1 vat tu B ra xa vo tan thi chung ta phai cung cap nang luong cho B theo chieu nguoc lai voi trong luc va cong nay A’ = A (de thay vi luc nay F = -P va dr’ = -dr) => ta cung cap nang luong cho mot vat de no dat 1 trang thai nang luong cao hon => chac chan W vo tan > W B roi. Ma o vo tan thi tuong tac giua vat va TrD hinh nhu co the coi la “khong co” => W vo tan = 0 => WB = -A. Hon nua, theo chau biet thi “nuoc chay cho trung”: moi vat deu tim toi trang thai ma the nang la min nhat co the => neu nhu bac cho WB > W vo tan thi chang le moi vat deu ban ra khoi trai dat a?????
18/10/2009 lúc 10:47 Sáng
phantrung
Hon nua (14) lai cho thay rang the nang o B lai “nho hon” o D????? The nghia la vat cang len cao the nang cang giam dung khong bac???? The nghia la theo nguyen ly “nuoc chay cho trung”, chung ta phai thay doi la moi vat deu tim vi tri ma trang thai the nang la “cao nhat” ??? ha bac???
18/10/2009 lúc 9:12 Chiều
vuhuytoan
Trích:
Bạn không chịu đọc kỹ bài viết rồi! Công được tính theo biểu thức (5): A = – Pz >0, vì P <0.
Ví dụ: P = – 10N; z = 10m; khi đó A = – (-10)x10 = 100J. Vậy A >0.
Tất cả các vấn đề phía sau bạn cũng đều hiểu lầm tương tự chỉ vì không đọc kỹ bài viết. Đề nghị bạn nghiên cứu lại bắt đầu từ khái niệm: Thế năng là gì? (xét từ bản chất vật lý chứ không phải công thức toán học). Sau đó mình sẽ lại trao đổi tiếp từng vấn đề một.
18/10/2009 lúc 9:33 Chiều
phantrung
the bac oi, the bac tra loi cho chau 1 van de thoi: Theo bac thi vat o cang cao thi the nang cang nho, dung khong a????/
18/10/2009 lúc 10:21 Chiều
vuhuytoan
phantrung:
Trích:
Tất nhiên rồi! khi z —> vô cùng, thì thế năng =0
18/10/2009 lúc 10:33 Chiều
phantrung
DUng la khac han VL hien dai!
18/10/2009 lúc 10:47 Chiều
vuhuytoan
phantrung:
Trích:
Cũng không phải là KHÁC HẲN đâu. Nếu bạn theo dõi hết cả bài viết thì sẽ thấy VL hiện đại cũng có kết luận ấy chỉ có điều:
1- Thay vì Wt >0, thì lại viết Wt <0 ;
2- Đồng thời chấp nhận thêm cả một khái niệm thế năng nữa là Wt = mgh >0, do tuỳ tiện chấp nhận thế năng trên bề mặt Trái Đất =0, mà điều này khiến cho mọi việc lộn tùng phèo hết: nếu Thế năng =0, thì lẽ ra tương tác trọng trường cũng phải =0, nhưng THỰC TẾ có như thế đâu? Mọi vật đều có TRỌNG LƯỢNG cơ mà? Tức là việc cho thế năng =0 tại bề mặt Trái Đất này là phi lô-gíc và phi vật lý!!! Nếu xác định đó chỉ là HIỆU thế năng, thì lại là chuyện khác!
Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là khác hẳn hay không khác hẳn, mà là nó có thật sự phù hợp với THỰC TẾ hay không?
19/10/2009 lúc 12:17 Chiều
phantrung
Dung roi, neu la hieu the nang thi hop ly hon rat nhieu! Chau dong y voi bac!
20/10/2009 lúc 6:29 Chiều
vuhuytoan
phantrung:
Trích:
Nếu bạn đồng ý biểu thức “mgz” chỉ là hiệu thế năng thì vấn đề sẽ được sáng tỏ: khi vật càng ở xa Trái đất thì công thức đó không nói lên rằng THẾ NĂNG ngày càng lớn, mà chỉ là HIỆU THẾ NĂNG ngày càng lớn mà thôi!
Do đó, ta có quyền đặt câu hỏi tiếp:
1- Vậy, thế nào là thế năng của một vật tại một điểm trong trọng trường?
2- Xác định nó thế nào? (Vì nó không phải là mgz rồi!)
3- Xét về bản chất vật lý thì thế năng phải DƯƠNG hay ÂM?
20/10/2009 lúc 9:59 Chiều
phantrung
CHo cháu hỏi, nếu xét thêm 1 vật nữa thì biểu thức của bác sẽ như thế nào ạ
20/10/2009 lúc 11:01 Chiều
vuhuytoan
phantrung:
Trích:
Theo nguyên lý chồng chất tác động có thể xác định được không chỉ thêm 1 vật nữa mà không hạn chế về nguyên tắc số lượng các vật tham gia vào tương tác gây nên thế năng cho vật đang xét. Tuy nhiên, mình chưa thử đặt bút tính bao giờ, cũng như suy nghĩ về cách giải hệ các phương trình tương tự, vì thật ra là không có thời gian. Mà như mình đã nói rồi: các vấn đề tương tự như câu hỏi của bạn là nhiều vô kể… Để lấp được chỗ trống của gần 400 năm loài người xây dựng nên một “lâu đài vật lý” xiêu vẹo thì cần rất nhiều công sức.
Mình chỉ đặt ra cho mình nhiệm vụ duy nhất: Thống nhất 4 tương tác trong tự nhiên! Và thế là đã quá lớn rồi!
Hy vọng chính các bạn sẽ là những người tiếp tục thực hiện công việc “hoàn thiện” cho lâu đài vật lý mới theo CĐM này.
27/10/2009 lúc 3:17 Chiều
dragon
Bác ạ, cháu đã thử đưa thêm 1 vật nữa vào để tính khối lượng quán tính nhưng có vẻ như phải giải 1 hệ phương trình lượng giác rất phức tạp e rằng khó mà tìm thấy nghiệm. Liệu bác có hướng gì không thì giúp cháu với?
Còn cái vụ lực ma sát hướng tâm cháu đã thử cố giải theo gợi ý của bác nhưng chưa thấy có kết quả mặc dù có vẻ như cháu cũng cảm giác được rằng có nguồn năng lượng cung cấp cho lực ly tâm: đó là một phần động năng của vật quay. Liệu bác có thể gợi ý rõ hơn nữa được không?
Cháu cảm ơn bác ạ!
27/10/2009 lúc 10:35 Chiều
vuhuytoan
dragon:
Trích:
Thật ra khi giải bài toán 3 vật, cơ học cổ điển cũng không cho ra được một nghiệm giải tích – điều này ai cũng biết – người ta vẫn chấp nhận phép giải gần đúng.
Việc ứng dụng hình thức luận Lagrange, hay Hamillton để xem xét cơ hệ gồm N phần tử cũng có những giới hạn của nó vì dù sao nó vẫn phải sử dụng tới định luật II Newton để biểu diễn các liên kết động lực học, nên về thực chất vẫn cần có HQC quán tính, và hơn thế nữa, như chúng ta đã thấy: chỉ khi HQC được lựa chọn có khối lượng hấp dẫn lớn hơn nhiều so với khối lượng hấp dẫn của các phần tử của cơ hệ thì m=M, và hệ pt mới có nghĩa. Tóm lại, đây là thuộc về lĩnh vực toán học cần nhiều thời gian để suy ngẫm và cả trình độ nữa – điều mà chính mình cũng còn thiếu.
Trích:
Mình đã gợi ý cần coi động năng là đại lượng véc-tơ thì hãy phân tích véc tơ đó thành 2 thành phần: một thành phần ly tâm và một thành phần tiếp tuyến. Chỉ có điều các thành phần này không thể hiện vào thời điểm hiện tại, mà là vào thời điểm kế tiếp tương ứng với một số gia thời gian dt tiếp theo – khi đó mọi việc sẽ diễn ra bình thường.
08/11/2009 lúc 6:15 Chiều
Le Toan
Em không có nhiều thời gian để tranh luận với bác. Em đã đọc một chút nhưng thấy rằng quan điểm mà bác đưa ra hầu hết là phân tích và chỉ ra cái thiếu sót của mấy cuốn sách phổ thông. Đồng ý với bác là cái định nghĩa về thế năng của mấy anh viết sách Vật lý 10 là sai. Nhưng thay vì phân tích cái non-calculus based definition đó, bác hãy cho em ý kiến về định nghĩa chính xác của THẾ NĂNG được chấp nhận bởi cộng đồng vật lý thế giới đó là không có một định nghĩa nào cho thế năng cả, mà chỉ có định nghĩa hiệu thế năng như sau: “the work done by a conservative force equals the negative of the change in the potential energy associated with that force, where the change in the potential energy is defined as U(f) – U(i)”, tức là công thực hiện bởi một lực bảo toàn bằng U(i) – U(f). Nếu chọn U(f) = 0 thì có nghĩa là U(i) – U(f) chính là thế năng của điểm đầu SO VỚI điểm cuối. Gốc thế năng được chọn là tùy ý, không nhất thiết cứ phải là mặt đất. Chẳng hạn nếu em đứng trên một tòa nhà cao 100 m thì thế năng của em SO VỚI nóc tòa nhà đó là bằng 0 nhưng SO VỚI mặt đất lại là 100mg. Nói thế năng của em so với mặt đất là 100mg thì có nghĩa là khi em nhảy lầu từ trên đó xuông thì khi chạm mặt đất em sẽ thu được một động năng đúng bằng 100mg hoặc là em sẽ sinh một công lên cái ô tô đặt ở đúng chỗ mà em rơi xuống một công cũng đúng bằng 100mg (chuyển thành nội năng của cái ô tô đó)! Nhưng khi em chạm xuống mặt đất thì không phải là thế năng của em trong trường hấp dẫn bằng 0 mà chính xác là thế năng hấp dẫn so với mặt đất của em bằng 0 (không phải là do P = 0 mà là h = 0!). Còn chuyện bác bảo là A = -mgh thì có lẽ là bác phải xem lại định nghĩa giải tích về công trong sách đại học thôi. Lúc đó bác sẽ hiểu tại sao công và do đó động năng và thế năng lại là các đại lượng vô hướng. Xét một trường hợp đơn giản thế này nhé: Một vật trượt trên mặt phẳng ngiêng thì sao? Bác nói “thế năng có khả năng sinh công”? Là nghĩa gì vậy? Trường hấp dẫn luôn tác dụng theo hướng thẳng đứng (hướng về tâm trái đất) nhưng không có nghĩa là vật chịu tác tác dụng của lực hấp dẫn cũng phải luôn luôn chuyển động theo hướng đó! Một vật chuyển động va vào một vật khác nhưng không phải bao giờ vật kia cũng chuyển động theo cùng một hướng với vật va vào nó! Cơ năng liên tục tăng lên trong khi nội năng thì giảm xuống ư? Có nghĩa là năng lượng của các nguyên tử, electron, hạt nhân…cấu tạo nên vật giảm xuống và vật sẽ liên tục bị lạnh đi ư? Nghịch lý là ở chỗ đó đấy bác Toàn ạ.
08/11/2009 lúc 10:10 Chiều
vuhuytoan
Le Toan:
Trích:
Chỉ riêng cái mở đầu này của bạn, nếu xét từ góc độ của một người làm khoa học, đã là không thể chấp nhận được rồi: bạn chỉ mới “đọc một chút” thôi mà đã bắt đầu “phán” rồi (?), từ đây có thể thấy sự thiếu cẩn trọng của bạn – một tính cách không thể chấp nhận được đối với với một nhà khoa học.
Trong phần “Đặt vấn đề” tác giả đã giải trình ngay từ đầu đây là “…bài toán kinh điển… và mang tính phổ thông” thì đương nhiên phải là “cái thiếu sót của mấy cuốn sách phổ thông” chứ sao? Chỉ có điều là những sai sót đó vẫn được “bảo toàn” cho đến sau này, khi vào tới vật lý nguyên tử. Thêm nữa, những vấn đề “hiện đại” nhất cũng đã được đề cập, nhưng không phải là trong bài này!!!
Trích:
Sự thiếu cẩn trọng vừa nói tới của bạn ở trên bắt đầu thể hiện ở đây:
Thứ nhất, tác giả không nói rằng “định nghĩa về thế năng… là sai”, mà trái lại là rất đúng! Chỉ có điều là nó lại mâu thuẫn với một định nghĩa khác ngay sau đó: Wt = mgh thôi. Theo tác giả thì biểu thức này chỉ là HIỆU thế năng, chứ không hề là THẾ NĂNG hệt như bạn cũng đã nhận thấy rồi.
Thứ hai, cái nhận định của bạn rằng “không có ĐN nào cho thế năng cả” chứng tỏ hoặc bạn đã được tiếp thu một chương trình giảng dậy méo mó, hoặc chính là bạn tiếp thu một cách “méo mó” kiến thức. Sau này khi vào đại học, sẽ không có khái niệm Wt = mgh nữa mà chỉ có Wt = – G.Ma.Mb/r thôi và đây chính là ĐỊNH NGHĨA về THẾ NĂNG chứ không phải là HIỆU thế năng nữa. Chính vì thế mà câu nói sau đây của bạn:
Trích:
lại nhầm một lần nữa rồi: Trong sách viết A = mgh là sai, vì g = d^2z/dt^2 trong đó 0<z<h, mà dưới tác động của lực trường thế, vật lại chuyển động với z nhỏ dần từ h cho tới 0 thì tự bạn thấy g< 0 như thực tế phải xẩy ra. Chính vì thế mà mình phải sửa lại thành ra Wt = -mgh, để biểu thức Wt > 0, do A > 0.
Trích:
Thật là hoang đường! Vô hướng hay có hướng không phải do con người quy định mà do thực tại khách quan quyết định. Cái “giải tích về công” mà bạn nói ý là nhằm vào biểu thức toán học mô tả công hay thế năng và động năng: chúng được dùng là TÍCH VÔ HƯỚNG của 2 véc-tơ thì kết quả nhận được đương nhiên phải là các đại lượng vô hướng rồi! Nhưng nếu thật ra chúng là các đại lượng véc-tơ, thì việc biểu diễn toán học cũng có gì là khó đâu? Tác giả đã thực hiện thành công trong các bài viết của mình.
Trích:
Đó là hậu quả của SAI LẦM CỐ HỮU của Vật lý học hiện đại: “Thấy cây mà chẳng thấy rừng”! Suy nghĩ của bạn không ngoài cái sai lầm đó, nên cũng không trách bạn được.
Chẳng lẽ cái “mặt phẳng nghiêng” ấy không tác động một lực nào lên vật chắc? Chính vì có lực tác động ấy mà một phần trọng lực đã phải “dành ra” để cân bằng với nó, chỉ còn lại một thành phần khiến vật trượt xuống dưới, nhưng không “theo hướng về tâm Trái đất” (tới điểm A chẳng hạn) mà bị lệch đi một góc nào đó (tới điểm B). Điểm mà vật sẽ đến (điểm B) hoàn toàn không phải là điểm mà lẽ ra nó phải đến (điểm A) khi không có các lực khác với trọng lực tác động lên nó – ở đây là cái “mặt phẳng nghiêng”. Tổng các lực tác động lên vật không còn chỉ là trọng lực nữa thì đương nhiên việc vật phải chuyển động theo hướng lực tác động tổng hợp, điều đó chẳng lẽ lại là ngoại lệ hay sao? Chính vì thế, để bài toán thật sự là tương đương về phương diện công và năng lượng, thì phải giải tiếp bài toán chuyển dịch vật từ B về A nữa – đó cũng chính bằng công hay thế năng của vật đã phải mất đi cho cái “mặt phẳng nghiêng” của bạn đấy!
Trích:
Nếu là chuyển động lệch tâm thì đúng như vậy. Nhưng khi đó sẽ có một phần động năng của vật biến thành nội năng của cả hai dưới dạng động năng quay của từng vật! Nhưng nếu đây là chuyển động xuyên tâm thì, xin lỗi bạn, không có chuyện vật lại có thể chuyển động theo hướng khác, trừ phi xuất hiện thêm một yếu tố thứ ba!
Trích:
Lại một minh chứng nữa cho nhận xét của mình về sự “thiếu cẩn trọng” của bạn: trong bài đang xét sự rơi tự do của vật chỉ dưới tác động của trọng lực, nên nội năng giảm trong khi cơ năng tăng liên tục thì có gì là mâu thuẫn đâu? Năng lượng toàn phần của vật vẫn được bảo toàn mới là đúng quy luật của Tự nhiên (khi chúng ta đang xét bài toán hai vật cô lập). Còn việc nội năng giảm thì không chỉ có nghĩa là “vật liên tục bị lạnh đi” mà không những thế, thế năng tương tác giữa các phân tử cấu thành nên vật cũng giảm đi, thậm chí tới mức vật có thể sẽ tự tan rã ra thành từng mảnh vụn trước khi va chạm vào Trái Đất kia! Chẳng lẽ một điều phù hợp với định luật bảo toàn năng lượng toàn phần của vật, thì bạn lại coi là “nghịch lý”, còn việc chấp nhận CƠ NĂNG của vật bằng HIỆU của động năng với thế năng lại được coi là “lành mạnh” sao? Chỉ cần bạn hiểu ra được Wt = mgh chỉ là HIỆU thế năng như bạn đã khẳng định, thì khi chịu khó “nghiên cứu tiếp” bài viết, bạn sẽ có thể thấy ngay sự gia tăng cả động năng lẫn thế năng của vật trong quá trình rơi tự do xuống mặt đất là HIỂN NHIÊN, mà vì cả hai đều >0 (do A>0), nên CƠ NĂNG của vật chắc chắn sẽ tăng không thể khác được!!!
Tất nhiên, mình không trách gì riêng bạn cả, mà đây là lỗi của cả một hệ thống từ xưa tới nay, nên mình mới gọi những gì ở đây là “CON ĐƯỜNG MỚI” mà bạn. Chỉ cần đừng “đứng núp sau lưng những người khổng lồ” thì bạn đã nhìn thấy xa hơn nhiều rồi, chứ đừng nói đến chuyện “đứng trên vai” họ nữa!
Mình tin rằng khi hiểu ra, bạn sẽ reo lên “ơ-ri-ca”!
09/11/2009 lúc 12:01 Sáng
Le Toan
Bác nói càn! Em không đọc kĩ là vì em không coi bài viết của bác là “khoa học”! Nếu đấy là khoa học thì em đã bỏ cả ngày ra để nghiên cứu rồi. Vừa đọc đã thấy sai lè lè nên không muốn đọc tiếp cũng không muốn đọc thêm các bài khác nữa. Xin lỗi bác nhé, nhưng em ghét cái giọng điệu kiêu căng, coi trời bằng vung của bác! Bác đang lẫn lộn giữa hai đại lượng động năng và vector động lượng rồi đấy. Cái định nghĩa thế năng mà em trích dẫn ở trên là trong cuốn “Fundamentals of physics” đấy bác ạ. Còn cái định nghĩa lớp 10 của bác sai là vì mấy cha viết sách cũng dốt như bác vậy!
10/11/2009 lúc 12:09 Sáng
vuhuytoan
Le Toan:
Trích:
Có nghĩa là bạn chỉ là một trong số các “pseudo-physicist”???
Vậy thì có bàn tiếp cũng vô nghĩa! Bạn có biết gì về vật lý đâu mà bàn?

Trích:
Ừ! yêu ghét cũng là chuyện bình thường ở đời thôi mà! Vả lại, chẳng ai thú vị gì khi bị người khác vạch đúng điểm yếu của mình ra cả!!! Vả lại việc coi Trời bằng vung thì lại là của thiên hạ, chứ không phải mình: họ cho rằng “trời” chỉ có bán kính 13,7 tỷ năm ánh sáng, trong khi mình tán thành “trời” là vô cùng vô tận, vì vậy 13.7 tỷ năm ánh sáng so với vô cùng vô tận thì cũng có khác gì là cái “vung” đâu??? Té ra “thiên hạ” mới thật sự là những kẻ “ngồi đáy giếng” cơ đấy

Nhưng thôi, cũng là cho trọn cái đạo làm người: mình sẽ nói nốt đoạn “thế năng” để khỏi “áy náy” vì sẽ còn những bạn khác xem nữa.
Trích:
Chứng tỏ một lần nữa là bạn “thấy cây mà chẳng thấy rừng”. Cũng trong cuốn Fundamentals of physics của David Halliday đã dịch sang tiếng Việt không chỉ có 1 định nghĩa như bạn trích dẫn đâu, mà còn có 2 định nghĩa cơ đấy. ĐN thứ hai gắn với công thức Wt = -GmM/r và cũng nói rõ là cái công thức Wt = mgh nhận được là “do độc đoán cho thế năng tại mặt đất =0″, và vì vậy nó không tổng quát.

Cái trò ảo thuật man trá này là do đâu vây? Chính sự “lập lờ đánh lận con đen” về cái gọi là “THẾ NĂNG SO VỚI MỐC” để tráo đổi dấu DƯƠNG cho HIỆU đó: mgh>0 chỉ bằng vào “thao tác nhanh mắt nhanh tay” của một ảo thuật gia siêu hạng là điểm mốc thế năng chọn là bề mặt Trái Đất =0. Rồi giải thích rằng này nhé: nếu cầm một vật ở độ cao h so với mặt đất, khi buông tay nó sẽ rơi xuống và sinh công. Càng giơ tay lên cao, tức h càng lớn, thì công càng lớn có nghĩa là THẾ NĂNG càng lớn!!! Có lý quá còn gì nữa? Ai mà chả nhìn thấy? Thật là một “cú lừa” xuyên thế kỷ ngoạn mục!!!
Nhưng than ôi! đấy có phải là thế năng đâu mà là HIỆU thế năng đấy chứ? Thế nhưng với cái cách “chọn mốc thế năng =0 tai mặt đất”, ra cái điều là phù hợp với THỰC NGHIỆM, người ta đã cộng động năng với cái HIỆU thế năng này, lại vẫn nhận được HIỆU ĐỘNG NĂNG với THẾ NĂNG và cái HIỆU này đương nhiên là được bảo toàn rồi! (Tức là ra cái điều “thế năng” mgh vẫn DƯƠNG đấy chứ?)
Trong các tài liệu của cả Đức, Pháp, Tây Tầu… cũng còn có tới 3 ĐN thế năng kia. Chẳng hạn còn có ĐN:
- Định nghĩa 1:
Потенциальная энергия — работа, которую необходимо совершить, чтобы перенести тело из некой точки отсчёта в данную точку в поле консервативных сил.
(TN – là công cần thực hiện để dịch chuyển một vật từ một điểm mốc tới điểm đang xét trong trường lực bảo toàn)
- Định nghĩa 2:
Потенциальная энергия — это функция координат, являющаяся слагаемым в лагранжиане системы, и описывающая взаимодействие элементов системы
(TN là một hàm của vị trí, là một cấu thành của hệ Lagrangien, biểu diễn tương tác của các phần tử của hệ đó)
- Định nghĩa 3:
Потенциальная энергия — это энергия взаимодействия тел в поле потенциальных сил. Единицы измерения [Дж]. (TN – là năng lượng tương tác trong trường lực thế).
Hoặc là:
- Potential energy is energy stored within a physical system as a result of the position or configuration of the different parts of that system.
The term “potential energy” was coined by the 19th century Scottish engineer and physicist William Rankine.
- L’énergie potentielle mécanique est une énergie qui est échangée par un corps lorsqu’il se déplace tout en étant soumis à une force conservative.
v.v..
Cho dù ĐN dưới dạng nào thì TN cũng vẫn là một dạng năng lượng.
Chỉ có điều là “mấy cha viết sách” mà bạn trích dẫn mới thật là “dốt nát như bạn ấy”!
Tại sao không dám chấp nhận ĐN của William Rankine (một chuyên gia về các chu trình nhiệt động lực học thuận nghich)? Chỉ đơn giản là vì khi đó sẽ xuất hiện tình huống rất “khó chịu”: Thế năng phải ÂM thì khi “cộng lại” với động năng mới cho ra đại lượng bảo toàn với ý “cơ năng là đại lượng bảo toàn”. Nhưng năng lượng ÂM là cái quái gì vậy? Cách này “lộ liễu” quá! Không được!
Và thế là rất nhiều tác giả-ảo thuật gia quyết định chọn phương án ĐN THẾ NĂNG là HIỆU THẾ NĂNG như bạn đã trích dẫn!
Chính vì không tính được đến sự tham gia của NỘI NĂNG của vật vào quá trình trao đổi năng lượng (thành thế năng và động năng), nên cực chẳng đã phải “chơi” cái hạ sách này mà thôi!
Mình nói rồi là DỐT bởi vì các ảo thuật gia trên sân khấu chỉ “đánh lừa” khán giả thôi, còn chính họ thì biết rõ “ảo thuật” mà họ thực hiện. Còn ở đây, chính các “ảo thuật gia-pseudo-phyicist” còn không biết là mình đang làm ẢO THUẬT nữa kia!!! Cho nên, gọi là DỐT e vẫn còn là nhẹ đấy các bạn ạ!!!
10/11/2009 lúc 9:53 Sáng
Le Toan
haha cung tu wiki “It is called potential energy because it has the potential to be converted into other forms of energy, such as kinetic energy and to do work in the process.”. Neu the nang cua bac cu tang lien tuc len vo cung thi no cung khong bao gio chuyen hoa thanh bat cu dang nang luong nao khac va cung khong bao gio co the dung cai thu nang luong do de sinh cong a? The nang tuc la tiem nang day bac a. Bac da hieu nham y cua W. Rankine roi do! Ma em co noi gi den cai cong thuc Wt = mgh la dung, la tong quat dau nao? Bac khong biet laf the nang cung chi la tuong doi sao? Lam quai gi co the nang tuyet doi! Cai cong thuc Wt = -GmM/r cua bac cung chi la nguoi ta da doc doan chon the nang o vo cuc bang 0 de cho the nang cua vat tai mot diem trong truong luc bao toan co gia tri dung bang cong de dua vat do ra xa vo cung. DUNG RA NO PHAI LA Wt = W(vo cuc) – GmM/r va bang C – GmM/r. C (the nang o vo cuc) co the gan cho gia tri bang bao nhieu cung duoc chu khong nhat thiet phai bang 0. Con cai NANG LUONG AM ma bac bao cho thay bac moi dung la cha hieu gi ve vat ly ca. Nguoi ta dung mot con so am de bieu dien gia tri cua the nang, no chi co nghia la the nang cua mot vat trong truong hap dan tai mot diem nao do be hon the nang tai vo cuc mot luong la GmM/r chu khong phai ban chat no la am nhu bac tuong dau.HAHAHAHA
10/11/2009 lúc 10:18 Sáng
Le Toan
Tóm lai là cái thế năng tuyệt đối – GmM/r của bác cũng chỉ là hiệu thế năng của vật ở ta đang xét và thế năng của vật đó ở xa vô cùng. Công thức chính xác phải là U = – GmM/r + c. Khi đó hiệu thế năng ở điểm khảo sát và ở vô cực sẽ là U(r) – U(vc) = – GmM/r + c – ( 0 + c) = – GmM/r. Lúc này người ta dùng chính cái giá trị này mặc định nó làm giá trị để biểu diễn độ lớn của thế năng của vật so với tâm của trường thế. Trong nguyên tử cũng vậy, thế năng của một electron không thể tính được giá trị tuyệt đối và người ta thường thích biểu diễn nó bằng một con số âm, điều đó chỉ có nghĩa là thế năng của electron đối với hạt nhân ở một khoảng cách r nhỏ hơn thế năng đối với hạt nhân của nó ở vô cực một lượng bằng kZe2/r thôi. Chỉ là quy ước thôi bác ạ, có ai nói đó là bản chất đâu.
10/11/2009 lúc 10:28 Sáng
Le Toan
Còn cái vụ vật bị ném (ngang, xiên) chuyển động theo quỹ đạo hình parabol trong trọng trường thì phải “ngụy biện” thế nào đây bác Toàn? Lực trọng trường luôn hướng xuống dưới. Không ai cãi. Nhưng công mà nó sinh ra thì không hướng xuống dưới. Cũng không thể nói là nó hướng đi đâu cả. Vậy thì thế năng hướng đi đâu vậy thưa bác “genuine physicist”???
10/11/2009 lúc 10:50 Sáng
Le Toan
Thế năng không thể sinh công được mà cũng dám gọi là năng lượng à? Bác hơi lẩm cẩm rồi đấy!
Nội năng thì cũng chỉ là một dạng cơ năng của các hạt vi mô thôi. Thế nên người ta mới phải thay nhiệt động lực học bằng cơ học thống kê đấy bác ạ. Ý tưởng cơ năng của các hạt vi mô chuyển thành thế năng của cả tập hợp hạt khi chuyển động trong trường hấp dẫn quả là vĩ đại đấy! Nếu thế thì các phi hành gia bay vào không gian với thế năng “giảm mạnh” như vậy chắc là phải “nóng” lắm hahaha
10/11/2009 lúc 9:10 Chiều
vuhuytoan
Le Toan:
Trích:
Điều này nếu nói là DỐT thì còn là quá nhẹ!
Chừng nào chấp nhận định luật hấp dẫn của N cũng như định luật Coulomb còn là đúng, thì thế năng tại vô cực =0 là tuyệt đối! Vì sao vậy? Vì khi đó tương tác =0, đồng nghĩa với thế năng =0. Có muốn cho nó khác 0 cũng không được! cũng là phi lô-gíc! Thế năng là năng lượng tương tác cuả vật nên không thể ai đó muốn cho =0 là nó =0 được! Trừ phi phải đẩy được nó ra xa vô cùng! THẾ NĂNG =0 TẠI VÔ CÙNG LÀ TUYỆT ĐỐI!
Trích:
Đến đây thì đành phải nói với bạn điều này: bạn không phải chỉ DỐT về Vật lý, mà còn DỐT cả về toán nữa. Khi lấy tích phân xác định (cận dưới là vô cùng, cận trên là r) thì làm gì còn cái hằng số tích phân c nào nữa? hằng số ấy chỉ có khi tích phân là bất định. Và cả cái này nữa:
Trích:
Thậm chí bạn còn không biết cả phân tích véc tơ là thế nào nữa!
Nếu Thế năng không hướng xuống dưới thì liệu cái vật bạn ném ngang, hay xiên có chuyển động theo parapol không hay sẽ chỉ là THẲNG ĐỀU???
Trích:
Trời đất ơi! Người ta đã làm hỏng không biết bao nhiêu thế hệ bằng cái trò ảo thuật rẻ tiền này! Thích là thích thế nào chứ? Năng lượng ÂM và năng lượng DƯƠNG cứ thích là được à?
Thằng con trai nhà mình giải bài toán: bạn A có 3 quả táo, bạn ấy nhận được thêm 2 quả nữa, hỏi bạn A có bao nhiêu quả táo? Nó lấy 3 + 2 = 5 quả táo. Nhưng theo bạn Le Toan thì kết quả có thể là 3 + (-2) = 1 quả táo, vì bạn Le Toan THÍCH có cái dấu ÂM (-2) cho nó oai!!!
Còn bây giờ, với cái câu này:
Trích:
Thì mình đành phải nói với bạn một câu rằng: Bạn hãy đừng vào blog này nữa để thiên hạ tránh phải nghe những lời xằng bậy: Thế năng không sinh công! Thế năng không phải là năng lượng! Và còn cả thế này nữa chứ:
Trích:
Vậy ra nhiệt động lực học thống kê tính được đến cả thế năng tương tác của các hạt cấu thành nên vật nữa cơ đấy!!! Không đâu! Chỉ động năng của chúng thôi!!!
Người xưa có câu: “thà làm tớ thằng khôn, còn hơn làm thầy thằng dại”, quả không có sai!!!
Mình cảnh cáo bạn đừng có vác mấy cái thứ kiên thức nhăng cuội, góp nhặt không đến đầu đến đũa vào blog này của mình. Mình vẫn nhẫn nại trả lời chỉ là vì cũng coi như một cách thể hiện quan điểm cho các bạn khác nữa, chứ không phải vì bạn đâu!
11/11/2009 lúc 4:32 Chiều
Liêm NV
Chào bác Huy Toàn,
Em xin copy lại bài viết của em ở đây để mọi người theo dõi, vì hôm qua em không chú ý cho lắm nên em đặt nhầm nó ở chỗ khác. Hơn nữa, sau khi đọc trả lời của bác và đọc một số ý của anh Lê Toàn thì em thấy cần giải thích thêm một chút.
Trích bài đã viết hôm qua:
“Em đã đọc những gì bác đã viết và nhận thấy một số lý luận trong bài viết của bác có vấn đề.
Em nghĩ bác nên xem lại khái niệm “Hệ quy chiếu” và khái niệm “Nội năng của một hệ cho trước” và “Định luật bảo toàn năng lượng” rồi mới so sánh với những gì bác đã viết.
Đối với chương trình phổ thông, người ta giả định tại mặt đất có độ cao bằng 0 so với hệ quy chiếu đã chọn chứ không áp đặt cho vật chất có thế năng TUYỆT ĐỐI bằng 0, vậy mà bác chụp cho người ta cái mũ quá lớn. Thậm chí, bác có thể đặt gốc toạ độ ở trên mây, cách mặt đất 1.000m cũng chả sao. Cái sai có chăng là thay vì viết “delta” z (độ biến thiên khoảng cách – hay biến thiên độ cao theo nghĩa quy ước) người ta lại viết z vì lý do giản lược để giảm rắc rối đối với trình độ học sinh chưa hiểu về đạo hàm.
Ngược lại, nếu bác muốn tính đến giá trị tuyệt đối thì em cũng chiều. Nhưng theo em, bác đã nhầm lẫn hoàn toàn 100% trong việc khẳng định “Hoàn toàn không có s chuyen hoá nào t thê năng thành ñong năng hay ñong
năng thành thê năng c a vat trong quá trình chuyen ñong c a nó c, trái li, c thê năng
lan ñong năng c a vat ñêu cùng tăng lên trong quá trình chuyen ñong c a nó trong trng
trưng” (Em xin lỗi về lỗi font vì em copy nguyên văn từ file của bác). Thế năng tuyệt đối của 2 vật chồng lên nhau (khoảng cách = 0) mới là zero, còn ngược lại ở vô cực thì thế năng của chúng là vô cùng lớn. Vậy thì khi vật càng tiến về tâm trái đất, thế năng của nó càng giảm chứ không tăng như bác đã nói, vì khoảng cách giảm.
Hãy giả định 1 hệ vũ trụ nào đó chỉ có 2 vật thể ở cách xa nhau vô cực, dù lực hấp dẫn có gần bằng không thì cũng vẫn khác 0. Dưới tác dụng của lực hấp dẫn, chúng dần dần xích lại gần nhau theo gia tốc tăng dần và vận tốc càng ngày càng nhanh và cuối cùng va chạm vào nhau tạo ra 1 vụ nổ, năng lượng của vụ nổ này chính là chuyển hoá của thế năng ban đầu. Tổng nội năng của hệ vũ trụ này vẫn được bảo toàn vì khi đó còn có sự xuất hiện của nhiệt năng và quang năng (hay có thể gộp chung 2 loại này thành năng lượng bức xạ) và một phần cơ năng đẩy bật những mảnh vụn chưa chuyển hoá thành nhiệt năng ra xa nhau trở lại. Đấy chính là sơ đồ đơn giản hoá của một vụ big bang lý thuyết.
Theo em, nếu bác tự cho là có khả năng tư duy khác người, xin hãy tìm nguồn gốc của lực hấp dẫn và chứng minh có hay không một “trường vật chất” làm nền cho các trường khác, kể cả trường hấp dẫn) và nó chỉ tồn tại trong một giới hạn không gian, chính giới hạn này là cái bọc vô hình bọc cả vũ trụ của chúng ta lại, ngoài cái “bọc” vũ trụ ấy thì không có trường nào tồn tại, kể cả trường hấp dẫn. Và thế giới ĐẠI VĨ MÔ sẽ bao gồm nhiều cái “bọc” vũ trụ như thế. Vật chất không thể nào di chuyển từ “bọc” này sang “bọc” khác, kể cả ánh sáng và các tia bức xạ năng lượng cực cao, nếu như 2 “bọc” ấy chưa hợp nhất (fusion) với nhau.
Vài lời góp ý cùng bác.
Em Liêm”
Bây giờ đến những ý em muốn nói thêm. Trước hết, xin trích lại một chút của anh Lê Toàn:
“…C (the nang o vo cuc) co the gan cho gia tri bang bao nhieu cung duoc chu khong nhat thiet phai bang 0″
Xin lỗi anh một chút nhưng nói như thế không đúng đâu anh Lê Toàn ạ, thế năng ở vô cực là vô cùng lớn chứ không phải bằng 0 hoặc muốn gán bao nhiêu thì tùy tiện. Tại sao?
Như em đã nói, em đã đặt vấn đề này hôm qua ở đoạn sau: (trích lại) “…có hay không một “trường vật chất” làm nền cho các trường khác, kể cả trường hấp dẫn) và nó chỉ tồn tại trong một giới hạn không gian, chính giới hạn này là cái bọc vô hình bọc cả vũ trụ của chúng ta lại, ngoài cái “bọc” vũ trụ ấy thì không có trường nào tồn tại, kể cả trường hấp dẫn. Và thế giới ĐẠI VĨ MÔ sẽ bao gồm nhiều cái “bọc” vũ trụ như thế. Vật chất không thể nào di chuyển từ “bọc” này sang “bọc” khác, kể cả ánh sáng và các tia bức xạ năng lượng cực cao, nếu như 2 “bọc” ấy chưa hợp nhất (fusion) với nhau.”
Bây giờ ta giả sử có một cái “bọc” như thế nhưng chỉ có 2 điểm vật chất, mỗi điểm có khối lượng tĩnh giả định = 1kg. Em đã nhiều lần tự hỏi 2 vật này có thể cách nhau xa bao nhiêu để cái “bọc” ấy không bị “bể” thành 2 “bọc” khác nhau mà mỗi “bọc” chỉ còn lại 1 vật thể. Câu trả lời là không thể tách 2 vật ấy ra khỏi cái “vũ trụ riêng” của chúng, bởi sự tồn tại của một “trường vật chất” là nền tảng cho sự tồn tại của lực hấp dẫn giữ cho chúng không tách nhau. Nếu có 1 lực nào đó muốn tách chúng ra khỏi nhau, lực ấy buộc phải là từ chúng nó tác động lên nhau chứ không thể có “ngoại lực” từ bên ngoài cái “vũ trụ riêng” của chúng tác dụng lên chúng được, vì không có “trường vật chất” để liên hệ với chúng (giống như bạn để 2 viên bi sắt trong cái lu đứng yên mà bạn không có nam châm thì lấy gì tác động lên chúng). Như vậy, chúng ta giả định một lần nữa 2 vật ấy đang cách xa nhau và chúng là 2 vật được hình thành từ 1 vụ nổ đầu tiên làm chúng đang đi xa nhau ra (như vũ trụ của chúng ta đang giãn nở). Vậy thì vấn để đặt ra sẽ là trong vụ nổ ấy có bao nhiêu năng lượng được chuyển thành động năng của 2 vật ấy, bao nhiêu năng lượng biến thành bức xạ (We). Nếu cơ năng giả định ấy là Wo, 2 vật ấy sẽ đi xa nhau và có thể kéo dài cái “bọc vũ trụ riêng” của chúng giống như ta kéo 1 quả bong bóng trẻ em cho đến khi nào khoảng cách giữa chúng đạt đến r thoả mãn công thức Wo=G/r thì chúng sẽ dừng (v=0) và bắt đầu quay ngược lại tiến về gần nhau với gia tốc ban đầu cực nhỏ, vì lúc này lực hấp dẫn rất nhỏ. Như vậy, nếu chúng ta có được tổng năng lượng của một “bọc” vũ trụ như thế chúng ta biết được 2 vật không thể nào đi ra xa nhau đến VÔ CỰC theo nghĩa toán học mà phải có 1 khoảng r giới hạn.
Nói 1 cách khác, nếu chúng ta ở ngoài cái “bọc” ấy mà cân được cái bọc ấy nặng bao nhiêu (ví dụ là 3kg đi cho dễ nhé), ta trừ đi 2 kg là khối lượng vật chất tĩnh của chúng thì phần còn lại là cơ năng của 2 vật này cộng với năng lượng bức xạ đang tồn tại trong “bọc” ấy. Nếu giả sử vụ va chạm đầu tiên là đàn hồi tuyệt đối, nghĩa là không có năng lượng bức xạ (We=0) thì ta sẽ còn là cơ năng Wo=mc2 (A. Einstein) với m=3-2=1 như lúc nãy giả định, từ đó ta tính ra được khoảng cách giới hạn r của 2 vật. Và em xin nói với bác Huy Toàn rằng Wo trong thí dụ này cũng chính là THẾ NĂNG TUYỆT ĐỐI của 2 vật chất điểm ấy khi chúng đạt khoảng cách r. Điều này cũng không mâu thuẫn gì với định luật vạn vật hấp dẫn cả, tuy chúng ở xa nhau, lực hút chúng gần bằng 0 nhưng thế năng của chúng là vô cùng lớn (ở đây là Wo). Khi chúng tiến gần nhau thì động năng chúng tăng lên tương ứng với sự giảm đi của thế năng. Bác Huy Toàn đừng nhầm lẫn giữa LỰC và NĂNG LƯỢNG.
Kết luận: không có VÔ VỰC theo nghĩa toán học trong vật lý, kể cả vũ trụ của chúng ta. Còn vũ trụ của chúng ta giãn nở đến bao giờ thì chúng ta không biết được vì không ai “cân” giúp cái “bọc” vũ trụ chúng ta cả, chúng ta chỉ có thể bằng nhiều thuật toán, ước lượng khối lượng tĩnh đang tồn tại ở các thiên hà chứ chúng ta không có được khối lượng tuyệt đối của thiên hà. Ngoài ra, TUYỆT ĐỐI KHÔNG có cái gọi là “sự tăng lên của thế năng khi 2 vật tiến gần nhau” như bác Huy Toàn đã ngộ nhận. Xin bác đừng tuyên truyền lung tung làm rối các em học sinh tội nghiệp chúng nó.
Em không biết với sự diễn giải một cách “nông dân” như thế, bác Huy Toàn có còn thắc mắc gì nữa không?
Chào các bác.
Em Liêm
11/11/2009 lúc 5:48 Chiều
vuhuytoan
Viết tiểu thuyết hay khoa học viễn tưởng là quyền của bạn. Mình không can thiệp hay bình luận.
CĐM thì khác: nó luôn đòi hỏi phải cân, đong, đo đếm được và nếu có những gì đó chưa phù hợp thì chỉ có nghĩa là nhận thức của chúng ta chưa đủ tầm chứ không phải vì “Tự nhiên vốn dĩ như vậy”. Tất cả các khái niệm được sử dụng trong CĐM lập thành một hệ thống nhất quán từ đầu tới cuối chứ không “đầu voi, đuôi chuột” kiểu như khái niệm năng lượng của Vật lý hiện hành: Thoạt đầu (cơ học cổ điển) thì năng lượng là một đặc tính của vật chất, ví dụ như khả năng sinh công của một vật chẳng hạn, sau đó dường như lại là do vật chất “bức xạ” ra (nhiệt động lực học), rồi lại là “cái” để tạo ra các hạt vật chất thông thường (cơ học lượng tử) và cuối cùng thì lại là “nguyên liệu” để tạo ra tất cả vật chất lẫn không gian và thời gian nữa (Big Bang)! Với chỉ một khái niệm mà đã “khoác” cho mình bằng ấy nghĩa, thì việc không ai thuyết phục nổi ai cũng là chuyện thường tình thôi mà. Cái cảnh “thầy bói xem voi”, “ông chẳng, bà chuộc” ấy sẽ không bao giờ kết thúc nếu không có CĐM!
Tác giả của CĐM chỉ có một công trạng duy nhất là chịu khó cặm cụi gom nhặt những “viên ngọc quý” trong kho tri thức của nhân loại từ cổ chí kim, để đặt chúng về đúng chỗ, theo chỉ dẫn của các cao nhân, tiền bối, để không “vàng thau lẫn lộn”, “láo nháo, cháo như cơm”… mà thôi!
24/11/2009 lúc 11:13 Sáng
dragon
@ Liêm NV:
Tớ đã “gà” rồi vậy mà thiên hạ vẫn còn có kẻ hơn cả “vịt”: THẾ NĂNG KHÔNG SINH CÔNG, THẾ NĂNG KHÔNG PHẢI LÀ NĂNG LƯỢNG!!! Đã vậy còn “quàng quạc” chê người ta “lẩm cẩm”!!! Ha Ha… Ngu còn không biết đường mà ngu!!!
09/12/2009 lúc 5:46 Sáng
tieutinh
Ban dragon oi xem lai di, cau “THẾ NĂNG KHÔNG SINH CÔNG, THẾ NĂNG KHÔNG PHẢI LÀ NĂNG LƯỢNG” la bac vuhuytoan noi ra day chu. The nang cua mot vat duong nhien la nang luong roi nhung no khong the truc tiep sinh cong duoc ma phai chuyen thanh dong nang moi sinh cong duoc. Dung nen nham lan giua “the nang hap dan cua vat” voi “nang luong cua truong hap dan”. Nang luong cua truong hap dan sinh cong len vat, con vat neu khong chuyen dong thi tuyet doi KHONG THE sinh cong len bat cu vat nao khac xung quanh no cho du the nang cua no co lon bao nhieu di chang nua. Tuy nhien the nang van la nang luong vi no co the chuyen hoa thanh cac dang nang luong co the sinh cong khac nhu dong nang. Con cai “the nang cua bac vht” cu lon len mai mai ma khong chuyen hoa thanh cai gi khac thi vinh vien cung khong the sinh cong duoc va do do khong the goi la mot dang nang luong. Y cua nguoi ta la the. Dung dung tu “ngu” o day ban nhe.
09/12/2009 lúc 11:02 Sáng
dragon
@ Liem NV:
À có lẽ tớ phải xin lỗi bạn Liem NV vì cái câu đó là của bạn Le Toan, nguyên văn có thể xem ở commen phía trên là:
“Thế năng không thể sinh công được mà cũng dám gọi là năng lượng à? Bác hơi lẩm cẩm rồi đấy!”
@ tieutinh:
Vậy là tớ đã xin lỗi bạn Liem NV rồi đấy nhé? Còn cái vụ “Thế năng không phải là năng lượng” của bạn Le Toan chứ không phải của bác vht thì bạn nghĩ sao? theo như bạn thì “The nang cua mot vat duong nhien la nang luong roi” là ngược lại với “tuyên bố” hùng hồn của bạn Le Toan rồi đấy?
09/12/2009 lúc 9:05 Chiều
tieutinh
Theo mình hiểu ý cua Le Toan la “Thế năng THEO ĐỊNH NGHĨA CỦA TS VUHUYTOAN là không thể sinh công được mà bác ấy cũng dám gọi nó là một dạng năng lượng à?” chứ không phải nói về thế năng của vật lý học như chúng ta vẫn hiểu. oki?
Mình nghĩ là bác vht đã có sự nhầm lẫn giữa thế năng của một vật trong trường hấp dẫn và năng luợng của truờng hấp dẫn vì bác ấy đã đồng nhất thế năng hấp dẫn với ý nghĩa là “năng luợng tuơng tác hấp dẫn”.
Năng luợng tuơng tác hay năng luợng truờng hấp dẫn ở xa vô cùng thì đúng là phải bằng zero còn càng ở gần tâm của truờng thì càng lớn do cuờng độ truờng và do đó tuơng tác càng mạnh. Điều này cũng đúng đối với tuơng tác tĩnh điện. Ở gần điện tích điểm điện truờng rất mạnh vì vậy năng luợng điện truờng cũng là rất lớn (đối với cả điện tích âm và điện tích duơng). Còn đối với thế năng mà một vật có đuợc khi nằm trong điện trừong hay truờng hấp dẫn thì lại khác. Cần phải phân biệt hai truờng hợp: LỰC HÚT KHÁC VỚI LỰC ĐẨY! Nếu là lực hút thì càng về gần tâm của truờng thế năng của vật càng giảm (mặc dù năng luợng trường vẫn tăng vùn vụt!). Nguợc lại, nếu là lực đẩy chẳng hạn khi hai hạt nhân nguyên tử tích điện duơng càng lại gần nhau thì thế năng của chúng đều tăng lên (tức là khả năng chuyển hóa thành động năng và sinh công càng lớn!) còn khi rời xa nhau ra tới vô cùng thì thế năng giảm dần về không. Có thể bác vht đã có sự nhầm lẫn giữa lực hút và lực đẩy. Truờng hợp mà bác ấy mô tả chỉ đúng đối với lực đâỷ thôi.
10/12/2009 lúc 10:31 Sáng
dragon
@ tieutinh:
Lạ nhỉ? Bạn có thể cho tớ biết định nghĩa nào của ts vht mà lại suy được ra rằng “thế năng không thể sinh công” được không?
Còn cái vụ bạn nói: Trích:
là bạn lấy ở sách nào vây?
Theo tớ chẳng có chuyện nào như bạn nói cả đâu! Lực hút với lực đẩy chỉ khác nhau ở dấu + hay dấu – của LỰC thôi chứ làm gì có chuyện với lực hút thì thế năng tăng, còn với lực đẩy thì thế năng lại giảm???
Đã thế bạn lại còn đưa ra khái niệm mà tớ chẳng thấy có ở trong sách nào:
Trích:
Nghĩa là chỉ có động năng mới sinh công được còn thế năng thì không??? Sách nào viết vậy hả bạn??? Bạn đang học lớp mấy rồi? Nếu là lớp 10 thì hãy giở sách ra mà xem: A = FS có nghĩa là nếu S=0 mà F khác 0 (khi vật không chuyển động chỉ có thế năng), hoặc F=0 mà S khác 0 (Khi vật chuyển động thẳng đêu chỉ có động năng) đều có A=0 cả!!! Công chỉ được sinh ra khi hội đủ cả 2 yếu tố F và S tức là chỉ có BIẾN THIÊN năng lượng mới sinh công được (bất luận là thế năng hay động năng). Để một vật đang chuyển động thẳng đều (F=0, S khác 0) sinh công thì phải cho nó va chạm với một vật khác làm giảm vận tốc —> gia tốc –> xuất hiện lực F. Để một vật đang bị giữ bởi sợi dây ở một độ cao h (S=0, F=P) sinh công thì phải cắt sợi dây —> vật rơi tự do —> xuất hiện S. Trong sách cũng tính được công trong trường hợp này bằng mgh mà sao bạn lại bảo thế năng không sinh công???
11/12/2009 lúc 6:56 Chiều
vuhuytoan
dragon:
Trích:
Ý của bạn thì đúng nhưng diễn tả lại không chính xác!
Lẽ ra chỉ cần đề cập đến chuyển động thẳng đều chỉ có động năng là đủ. Vẫn biết công A =FS, nhưng S không phải là quãng đường di chuyển bất kỳ nào của vật, mà chỉ là quãng đường vật di chuyển dưới tác động của lực F thôi bạn ạ! Nhưng vì F = 0, nên S cũng =0 chứ không phải là khác 0 như bạn giả thiết đâu.
Tuy nhiên, sự nhận thức của bạn như thế cũng có thể được coi là tạm ổn, chứ không phải như bạn tieutinh cho rằng thế năng phải chuyển thành động năng rồi động năng mới sinh công!!! Về thực chất một cách gián tiếp khẳng định thế năng không thể sinh công???
10/12/2009 lúc 10:46 Chiều
vuhuytoan
Với bạn tieutinh:
đã thế lại ở trong tình trạng chắp vá kể cả “tự biên tự diễn” nữa!
Kiến thức cơ bản của bạn hổng quá nhiều!!!
Bạn không phân biệt nổi năng lượng mà chúng ta đang xem xét ở đây có biểu thức là Wt = GmM/r (r – là khoảng cách từ vật tới tâm Trái Đất) là thế năng của vật (có khối lượng m) trong trọng trường của Trái đất (có khối lượng M) với năng lượng trường hấp dẫn của chính Trái đất có biểu thức là W = 3GM^2/5R = const (R - là bán kính Trái Đất) hoàn toàn không phụ thuộc vào vật thử m của bạn có ở xa hay gần nó!
Bạn hãy học lại cẩn thận trước khi phê phán! Đừng đi theo “vết xe đổ” của bạn Le Toan!
CĐM rộng mở cho tất cả mọi người yêu vật lý, sẵn sàng từ bỏ thế giới “hoang đường” với những “lưỡng tính sóng-hạt”, không-thời gian n chiều, “hạt ảo”, “thời gian ảo”… hệ quả tất yếu của những bất cẩn trong tư duy “chắp vá” của nhiều thế hệ, nhưng nó đòi hỏi sự chính xác ngay từ khái niệm ban đầu, không thể tuỳ tiện, nhất là sự “đánh tráo khái niệm” hòng nguỵ biện cho những sai sót của mình.
Trong bài này, đã chỉ rõ: mgh chỉ là HIỆU thế năng, còn THẾ NĂNG phải là Wt = GmM/r Từ biểu thức thứ hai này sẽ dễ dàng suy ra được biểu thức thứ nhất mgh khi xem xét thế năng của vật ở hai điểm bất kỳ trong trọng trường cách nhau một khoảng bằng h theo đường nối tâm.
12/12/2009 lúc 2:00 Sáng
tieutinh
@dragon: hihi dragon mới học lớp 10 thôi ư? còn chị sắp học xong đại học rùi đấy em ạ. Em đã nói là “Để một vật đang chuyển động thẳng đều (F=0, S khác 0) sinh công thì phải cho nó va chạm với một vật khác làm giảm vận tốc —> gia tốc –> xuất hiện lực F. Để một vật đang bị giữ bởi sợi dây ở một độ cao h (S=0, F=P) sinh công thì phải cắt sợi dây —> vật rơi tự do —> xuất hiện S” là gần đúng rồi nhưng sẽ chính xác nếu nói là “Để một vật đang chuyển động thẳng đều sinh công thì phải cho nó va chạm với một vật khác làm giảm vận tốc —> gia tốc –> xuất hiện lực F va S—>sinh công. Để một vật đang bị giữ bởi sợi dây ở một độ cao h sinh công thì phải cắt sợi dây —> vật rơi tự do —> chuyển động nhanh dần đều—>thế năng giảm—>động năng tăng—>va chạm—>xuất hiện lực F va S—>sinh công”. Em phải hiểu công thức đơn giản hóa A = FS có nghĩa là công mà một vật này tác dụng lên vật khác bằng lực tác dụng nhân với quãng đuờng dich chuyển do lực đó gây ra. Như vậy thì làm sao lại nói rằng chuyển động thẳng đều (lực tác dụng lên nó bằng 0) thì F=0 chứ? F là lực va chạm của vật chuyển động thẳng đều đó với một vật khác kia mà. Chỉ có trường hợp động năng băng 0 thì F mới bằng 0 thôi em ạ. Còn một vật được giữ đứng yên ở trên cao thì đúng là S = 0 nhưng F cũng bằng 0 nốt vì F ở đây là lực mà vật tác dụng lên vật khác cơ mà có phải trọng lực tác dụng lên vật đó đâu? Em đọc kĩ lại đi chị không lừa em đâu.
“mà sao bạn lại bảo thế năng không sinh công???” Em lại đổ oan cho nguời khác rồi!chị bảo vậy bao giờ chứ? Chỉ có bác vht bảo vậy thôi. Em đọc bài của bác toàn sẽ thấy thế năng của bác ấy là khi một vật rơi tự do sẽ không ngừng tăng lên. Như vậy thì rõ ràng là không bao giờ có thể dùng cái thế năng đó để sinh công đuợc rồi vì nó có bao giờ chuyển hóa đựoc thành dạng năng luợng có thể trực tiếp sinh công nào (ví dụ động năng) đâu hả em?
“Lực hút với lực đẩy chỉ khác nhau ở dấu + hay dấu – của LỰC thôi chứ làm gì có chuyện với lực hút thì thế năng tăng, còn với lực đẩy thì thế năng lại giảm???” Hihi khác nhau về dấu của lực mà không ảnh huởng gì đến thế năng sao em? Nếu sách lớp 10 không có thì em có thể tìm đọc ở sách Vật lý đại cuơng của đại học nhé. Lấy thí dụ cho em dễ hình dung nè: một điện tích dương rơi vào một điện tích âm thì công của điện tích âm là âm hay dương? Đuơng nhiên là duơng rồi vì dA = – /vectorF/dr =-Fdr mà dr=dscos@ lại là âm (vì sao thì em tự hiểu lấy nhé). Thế mà dA = – dWt —> dWt là âm—>thế năng giảm. Còn nếu một điện tích dương bị đưa lại gần một điện tích dương khác (tất nhiên là duới tác dụng của một ngoại lực) thì sao? Do là lực đẩy nên công của lực điện là công cản (cản trở chuyển động) và do đó nó phải là công âm (lúc này dA = Fdr mà dr vẫn là âm)—>biến thiên thế năng là dưong—>thế năng tăng. okie? Còn trường hợp thứ ba là nếu em vẫn không tin thì tự đi tìm sách mà đọc nhé chị không có nhiều thời gian để giải thích cho em mấy cái cơ bản này đâu.
@ TS vu huy toan: cháu hy vọng bác không tiếp tục comment theo lối công kích cá nhân nữa. Có như vậy thì cháu mới tiếp tục vào blog của bác để xây dựng đóng góp đuợc. Cháu đến đây theo đuờng link http://www.vatlyvietnam.org/forum/showthread.php?t=2191 nếu bác có thời gian xin mời bác công khai tranh luận với dân vật lý chúng cháu. Có như vậy con đuờng mới của bác mới thu hút thêm đuợc nhiều followers và phát triển xa hơn đuợc chứ cháu thấy cứ thế này thì chỉ dậm chân tại chỗ mà thôi bác ạ.
Bác có thể cho cháu biết công thức thế năng của bác ở trên (Wt = GmM/r) là dấu âm hay dương vậy ạ. Nếu đúng là dấu dương thì vật rơi thế năng phải tăng là đúng rồi. Nhưng theo những gì cháu đã đuợc học thì phải là Wt = -GmM/r mới đúng, tức là vật rơi thế năng giảm bác ạ. Còn bác bao cháu không phân biệt đuợc thế năng với năng lựong trừơng hấp dẫn là sao ạ? Cháu có bảo hai khái niệm đó là một đâu! Còn công thức W = 3GM^2/5R = const của bác thì cháu e rằng chỉ có Tổng năng lượng trường hấp dẫn mới là không đổi thôi bác ạ. Cháu cũng biết một công thức giống hệt đó là công thức tính Gravitational binding energy : U = 3GM2/5R. Nhưng đó là năng lựong liên kết hấp dẫn của một thiên thể hình cầu có tỷ trọng đồng nhất, tức là lựong năng lựong cần thiết để phá vỡ liên kết hấp dẫn của vật chất cấu tạo nên thiên thể đó và đưa chúng ra xa vô cùng hoặc là ngược lại, là năng lựong giải phóng ra (thường là dứoi dạng nhiệt) khi vật chất từ vô cực rơi vào nhau và tập hợp lại dưới tác dụng của lực hấp dẫn và tạo thành một thiên thể, và do đó theo ngôn ngữ của vật lý học được thế giới công nhận năng lượng liên kết hấp dẫn chính bằng trừ của tổng thế năng hấp dẫn của các phần tử vật chất cấu tạo nên thiên thể (và không liên quan gì đến các vật ở bên ngoài). Và dĩ nhiên nó là một hằng số đối với mỗi một thiên thể. Tuy nhiên cái mà cháu nói ở đây không liên quan gì đến cái đại lựong đó. Bác nên đọc thật kĩ và suy nghĩ rõ ràng nhưng gì đoi phuong viet truoc khi cong kich nguoi ta la ngu la dot. Chi mong bac khong tiep tuc hieu nham y chau nhu bac van thuong khong hieu duoc nguoi khac noi gi. Neu bac van nghi rang thien ha ngu ca chi minh ta la thien tai thi chau cam thay rat kho noi chuyen voi bac. Neu bac la dung thi sao den gio nay van khong ai hieu bac hay la bac khong biet cach lam cho nguoi ta hieu?
12/12/2009 lúc 6:40 Chiều
vuhuytoan
tieutinh :
Trích:
Mình hoàn toàn không có ý định “công kích cá nhân”, mà ngược lại, chính người đời chỉ thích làm việc đó, mà hoàn toàn không cần biết CĐM là cái gì? Nó giải quyết được cái gì? … chỉ bằng vào việc nó KHÔNG ĐI THEO CON ĐƯỜNG CŨ (tức là vật lý hiện đại) và tác giả của nó lại không phải là “nhà vật lý chuyên nghiệp” theo cách phân loại của họ – những pseudo-physicis!
Sẽ rất vui nếu bạn có những đóng góp cụ thể: đúng ở đâu? Sai ở đâu?… về mặt nội dung khoa học chứ không phải là “ông này dốt”, “lẩm cẩm”, “ếch ngồi đáy giếng”… , tức là “công kích cá nhân” như chính bạn vừa phê phán!
Trích:
Mình không bao giờ từ chối “công khai tranh luận” cả, mà trái lại, cổ nhân có câu: “ngọc càng mài càng sáng” – không mài sao biết là ngọc? Không tranh luận sao biết đúng sai? Sau 2 năm “màì dũa” cái “ánh ngọc” đã bắt đầu lộ ra ngày một rõ hơn! Chỉ tiếc cho những kẻ tiểu nhân bị “chạm nọc” thì trở nên tức tối trước “ánh sáng” không gì cưỡng lại nổi được của CĐM: nó sẽ là vật lý của thế kỷ XXI.
Trích:
Nếu bạn đọc kỹ bài viết này, thì bạn không phải hỏi câu này nữa, vì trong bài đã viết rất rõ vì thế năng của vật trong trọng trường bằng công của lực hấp dẫn để dịch chuyển vật đó từ xa vô cực về tới điểm đang xét (bạn xem lại cận tích phân trong công thức tính), mà hướng của chuyển dịch lại trùng với hướng của trọng lực P, thì công phải dương (A>0). Nhưng cũng chính vì thế mà thế năng cũng phải dương (Wt>0), chứ không thể nào âm như các bạn đã được học. Nguyên nhân chỉ là do biểu thức của lực hấp dẫn khi đưa vào dấu tích phân, người ta đã “cố tình” quên đi dấu âm, nên sau khi tích phân theo r sẽ xuất hiện dấu âm trong biểu thức của thế năng mà thôi. Còn tại sao lực hấp dẫn lại phải âm chỉ là vì đó là lực hút lẫn nhau, mà lực hút này càng tăng khi khoảng cách r giữa các vật càng giảm, khiến đạo hàm khoảng cách này để nhận được gia tốc: a = d^2r/dt^2 sẽ phải nhận được dấu âm –> P = ma <0.

), miễn sao “giải thích” được hiện tượng ví dụ như: “lưỡng tính sóng-hạt”, “hạt ảo”, không-thời gian n chiều, “thời gian ảo” v.v..
Câu hỏi đặt ra là: “chẳng lẽ một điều đơn giản đến thế mà có thể nhầm được sao?”
Như mình đã nói ở trên, đây là người ta đã cố tình nhầm vì nếu Wt mà dương thì có nghĩa là động năng và thế năng cũng tăng? Chúng không thể “chuyển hoá sang nhau” được, mà trái lại cùng tăng liên tục –> cơ năng không thể bảo toàn. Trong khuôn khổ của vật lý hiện đại, điều này là không thể giải thích được, vì năng lượng lấy đâu ra mà cấp cho cơ năng của vật ngày càng tăng lên như vậy? –> năng lượng không được bảo toàn? Vì nội năng của vật đã luôn được xem là bất biến trong chuyển động cơ học của vật thể rồi. Chính vì thế, việc phải sử dụng “ảo thuật” bất đắc dĩ này lại có vẻ “ổn” hơn cả!!!
Nhân đây, mình cũng muốn nói thêm là cái “ảo thuật” dạng này dần đã trở thành phương pháp luận chủ đạo của vật lý học hiện đại mỗi khi gặp phải một tình huống khó xử: Hãy đưa ra bất cứ một giả thiết nào (cho dù là điên rồ nhất!
Trích:
Vậy, rõ ràng là bạn chỉ biết có một nửa: đó là biểu thức tính năng lượng hấp dẫn theo tích phân bội ba của tích thế hấp dẫn với mật độ khối lượng trong một thể tích!!! Sau khi áp dụng công thức Green và phương trình Puason sẽ xuất hiện tích phân Dirixle đặc trưng cho NĂNG LƯỢNG CỦA TRƯỜNG HẤP DẪN ở những nơi không có bất cứ một khối lượng nào!!! Nói cách khác, tuy kết quả tính 2 tích phân có như nhau, nhưng ý nghĩa vật lý của chúng lại khác nhau rồi! Và những gì bạn đang nói là liên quan tới ý nghĩa thứ hai này đấy, chứ không phải là THẾ NĂNG CỦA VẬT TRONG TRỌNG TRƯỜNG mà bài báo này mình đề cập đến đâu! Bạn kiểm tra lại đi và sẽ thấy những gì bạn tỏ ra “hậm hực” tiếp sau đó là không có cơ sở! Thế nhé?
Trích:
Thứ nhất, mình đâu có bảo bạn “là ngu là dốt”???
mà chỉ bảo là “kiến thức cơ bản của bạn bị hổng quá nhiều” thôi! Bạn nên dành lời chỉ trích đó cho bạn Le Toan thì hợp lý đấy!
Thứ hai, bạn cũng giống như bạn Thế Anh và nhiều bạn khác nữa mắc phải một lỗi rất cơ bản khi tranh luận là: ĐÁNH TRÁO KHÁI NIỆM! Bài viết đang bàn về THẾ NĂNG CỦA VẬT TRONG TRỌNG TRƯỜNG với biểu thức rất rõ ràng Wt = GmM/r và A = PS (P – là trọng lực) thì chắc chắn không thể nào nhầm sang được một khái niêm năng lượng nào khác, bất luận tên gọi đó có là gì (vì đã có công thức định lượng rồi!!!)
Trích:
Rất tiếc là nhận xét này của bạn lại không đúng, vì không những mình HIỂU người khác nói gì, mà còn BIẾT nguyên nhân vì sao người ta lại nói vậy! Mình chưa bao giờ bảo “thien ha ngu ca chi minh ta la thien tai” – có phải bạn bị tự kỷ ám thị không đấy?
Còn nữa, các bạn có được lợi thế hơn tác giả ở chỗ có thể hiểu được tác giả dễ hơn nhiều so với việc tác giả muốn hiểu các bạn chỉ qua mấy dòng comment “có cánh” ở đây, vì các bạn có thể đọc cả bài viết hàng chục trang với đầy đủ công thức minh hoạ, hơn nữa lại còn gắn với những vấn đề có liên quan ở các đề tài khác nữa trong blog. Vậy, lẽ ra các bạn phải thông cảm với tác giả mới đúng chứ? Nhất là đừng “bắt bẻ” khi chưa đọc hết mà chỉ mới “lướt qua” thấy trái với sách, với những gì đã được học là đã vội “phán như ông kễnh”: “Bác sai rồi! Bác chẳng biết gì! Bác dốt quá! Bác chưa đọc cái nọ, chưa đọc cái kia…”!
Còn câu hỏi sau:
Trích:
Nếu bạn đọc kỹ bức “Thư ngỏ gửi người yêu vật lý” cũng đăng trong blog này thì sẽ hết thắc mắc thôi!
12/12/2009 lúc 2:10 Sáng
tieutinh
Bac oi gio thi chau da hieu the nang cua bac khong phai la kha nang sinh cong cua vat khi no nam trong truong hap dan ma lai la kha nang sinh cong len vat cua truong hap dan phai khong a? Neu chau hieu khong dung mong bac tha thu, chau hong kien thuc nhieu qua ma.
12/12/2009 lúc 10:50 Chiều
vuhuytoan
tieutinh
Trích:
Vậy là tốt rồi! Khi khái niệm không bị đánh tráo thì tự nhiên mọi người sẽ lại hiểu được nhau, còn nếu không sẽ vĩnh viễn cảnh “ông chẳng, bà chuộc”! Cổ nhân có câu: “đánh kẻ chạy đi, không đánh kẻ chạy lại”, bạn đã nhận ra chỗ sai của mình và thừa nhận thì con đường khoa học sẽ còn rộng mở với bạn. CĐM luôn có chỗ cho nhưng ai thật sự muốn khám phá bí ẩn của thế giới tự nhiên, chứ không phải là muốn phô trương khả năng “sáng tạo”, “huyễn hoặc” với những ý tưởng “điên rồ” được che đậy bởi toán học. Mình không quan tâm đến người ta đánh giá mình thế nào, mà chỉ quan tâm CĐM sẽ đem lại những gì cho nhân loại?
Tuy nhiên, công bằng mà nói, cũng như nhiều lần mình đã phải thừa nhận một sự thực cay đắng là những lỗi lầm tương tự không thuộc về các bạn mà là của một nền vật lý “quặt quẹo”, “ốm yếu”, lấy nguỵ biện làm phương pháp luận chủ yếu… đã biến các bạn thành nạn nhân của một thứ tư duy không chỉ phi vật lý, mà còn cả là phi lô-gíc nữa (nếu như không nói là “bệnh hoạn”!)
12/12/2009 lúc 2:21 Sáng
tieutinh
Trích:
Neu the nang cua bac la kha nang sinh cong cua truong hap dan thi chau xin mien ban luan tai day (bac dung! the nang cua bac hoan toan co the sinh cong truc tiep va cang gan tam cua truong the nang cang lon!) con neu la the nang cua chinh ban than vat co thi do chi la kha nang sinh cong thoi chu co ai bao no co the truc tiep sinh cong dau bac. Day khong phai la chau “tu bien tu dien” nhu bac nghi dau bac a. Nhu tren tu dien wiki co viet “It is called potential energy because it has the potential to be converted into other forms of energy, such as kinetic energy, and to do work in the process” (no duoc goi la the nang vi no co tiem nang chuyen thanh cac dang nang luong khac, chang han dong nang va sinh cong) nghia la no chi la “tiem nang” sinh cong ma thoi. Neu the nang cua bac la the nang cua vat thi bac lam on chi ra cho chau thay no truc tiep sinh cong nhu the nao bac nhe!
12/12/2009 lúc 11:56 Chiều
vuhuytoan
tieutinh
Trích:
Thứ nhất, ở đây không có chuyện “nếu”! Tiêu đề lẫn cách giải quyết của bài báo đã loại trừ cái “nếu” ấy của bạn.
Thứ hai, khi bạn sử dụng khái niệm: “the nang cua chinh ban than vat” thì bạn có thật sự hiểu được nó không? Bạn thử cho định nghĩa và biểu thức toán học để mô tả nó xem nào, rồi ta sẽ cùng bàn? OK? Còn những gì trên wiki viết chỉ nên coi là tham khảo thôi mà không phải là tiêu chuẩn vì còn cần phải bàn đến chuyện đúng sai.
12/12/2009 lúc 4:39 Sáng
tieutinh
Bac nho la cho CAI VAT CO THE NANG (mà không có động năng – đứng yên) CUA BAC sinh cong len mot VAT KHAC chu dung cho no sinh cong len chinh no nhe! Sinh cong len cai vat cua bac chi co truong hap dan la lam duoc thoi.
“Năng lượng của một vật phải là khả năng của vật đó có thể tác dụng lên một vật khác một lực và làm cho nó di chuyển một quãng đuờng nào đó”!
Cái công A mà cháu đề cập đến là công mà một vật có năng lượng sinh ra nên F phải là lực mà chính nó tác dụng lên vật khác chứ không phải là một lực khác (như lực hấp dẫn) tác đông lên nó. (Còn cái vụ vật chuyển động thẳng đều thì bác chứng minh A = 0 để làm gì khi mà A mà bác tính là công của ngoại lực (= 0) tác dụng lên cái vật đó. A = 0 như vậy không có nghĩa là vật không sinh ra một công nào (mặc dù trong trường hợp này thì đúng thế) mà nghĩa là không có vật (hoặc trừong lực) nào sinh công lên nó.)
….
Cháu mệt rồi! cháu đã bị ám ảnh khá nhiều vì những lời nhận xét của bác. Cháu còn thua xa bác về học vị nhưng dù sao một ngày nào đó cháu cũng sẽ là một Physicist (bác có thể gọi là Pseudo-physicist cũng được nếu thích) nhưng chắc chắn không phải một Metaphysicist như bác.
Chào bác!
13/12/2009 lúc 12:00 Sáng
vuhuytoan
tieutinh
Trích:
“Điều quan trọng không phải là mình thiếu kiến thức, mà là mình không đủ nghị lực để tiếp thu kiến thức!” – có ai đó đã nói như vậy.
Việc bạn quyết tâm để trở thành một pseudo-physicist tất nhiên là quyền lựa chọn của bạn vì như mình đã nói trong “Thư ngỏ…” muốn trở thành một pseudo-physicist thì phải có tư duy toán học tốt, nếu như không nói là thật giỏi, thậm chí là xuất chúng, nhưng lại hoàn toàn không cần đến tư duy vật lý, vì lúc đó đối tượng nghiên cứu của bạn chỉ là các phương trình, toán tử, ma trận, vector, tensor… là sản phẩm của tư duy trừu tượng, mà những “kẻ phàm phu tục tử” như mình chẳng hạn chắc không dám “với tới”…
13/12/2009 lúc 10:23 Chiều
tieutinh
Bác ơi! Công thức thế năng của vật trong con lắc lò xo là U=1/2.kx^2 phải không bác? (chắc chắn rồi vì nó dương mà!)
x giảm thì v tăng, thế năng giảm thì động năng tăng–>Cơ năng vẫn bảo toàn bác ạ!
Còn thế năng của một hạt tích điện dương trong trường lực của một điện tích dương khác là U=k.Qq/r (cũng là dương!). Gỉa sử hạt này chuyển động lại gần hạt kia, thế năng tăng, động năng giảm–>Cơ năng bảo toàn!
14/12/2009 lúc 9:54 Chiều
vuhuytoan
tieutinh:
Trích:
Thứ nhất, biểu thức 1/2.kx^2 không phải là thế năng của vật mà là nội năng của lò xo do ngoại lực F gây nên khi làm cho chiều dài lò xo biến dạng một lượng bằng x, nó hoàn toàn không phụ thuộc gì vào vật được gắn vào với lò xo cả!
Thứ hai, cơ năng của vật trong trường hợp này của bạn chưa phải là cơ năng của nó trong trường lực thế, mà mới là động năng của vật do nội năng của lò xo giải phóng ra khi thu hồi lực tác động lên nó (F=0). Nếu không tính đến tổn hao do ma sát và nhiệt trong lò xo, thì có thể xem như toàn bộ nội năng của lò xo chuyển hoá thành động năng cho vật. Ở đây là quá trình trao đổi năng lượng giữa 2 vật thể: lò xo và vật gắn vào nó, chứ không hề là chuyển hoá giữa các thành phần năng lượng (cơ năng) của cùng một vật như bài toán chúng ta đang nói đến. Chính vì vậy, không thể nói là cơ năng của vật được bảo toàn như người ta đã dạy các bạn được.
Nói cách khác, ở đây chỉ là quá trình tương tác do va chạm đơn thuần giữa các vật thể với nhau (lò xo đã bị kéo căng và vật), chứ không hề thông qua một trường lực thế nào cả, mặc dù quá trình tương tác này có xẩy ra trong trọng trường của Trái Đất. Tuy nhiên vai trò của trọng trường lúc này chỉ là hình thành nên khối lượng quán tính cho vật trong chuyển động mà thôi; nó có thể coi như là hằng số trong suốt quá trình chuyển động của vật. Việc coi biểu thức 1/2.kx^2 đó là thế năng đã làm sai lệch bản chất của hiện tượng – đây vẫn chỉ là “căn bệnh cố hữu” của vật lý học cho đến nay.
Trích:
Làm sao lại có thể giả sử như vậy được mà không đi kèm với điều kiện phải có một lực khác ngoài lực trường thế của các điện tích ấy tham gia vào quá trình đó? Tức là ngoài năng lượng của vật trong trường lực thế còn phải thêm cả ngoại năng bổ sung vào nữa. Điều này bạn đã tính đến chưa mà sao đã vội vã kết luận là Cơ năng bảo toàn thế???
Qua 2 ví dụ này bạn đã thấy tư duy vật lý của bạn nói riêng, và của giới vật lý chính thống (pseudo-physicist) chỉ biết cặm cụi làm toán nói chung là thế nào chưa???
Hãy nghiên cứu kỹ CĐM – đó là con đường duy nhất đúng (cho đến thời điểm này); nó có thể dẫn dắt bạn đến với bản chất của thế giới tự nhiên sống động, muôn màu, muôn vẻ…
Chúc bạn thành công!
15/12/2009 lúc 3:05 Chiều
dragon
@tieutinh:
“hihi dragon mới học lớp 10 thôi ư? còn chị sắp học xong đại học rùi đấy em ạ.”
Ha ha… té ra là “chị” à? Thế mà cứ tưởng phải là phái “mày râu” nào cơ đấy? Nhưng cơ mà cũng báo cho “bà chị” là “em” đã tốt nghiệp đại học được 3 năm rồi, vậy là hơn “chị” 4-5 tuổi cơ!!! Này, con gái gì mà “đanh đá” thế thì ế chồng sớm thôi!!! Nên bỏ bớt chữ “t” ở đầu nic đi nhé? He he…
Còn cái đoạn bạn nói:
Trích:
là chẳng có lý tẹo lôgíc nào! Tại sao lại phải va chạm mới sinh công hả “bà chị”? Đang bàn về công của trọng lực P = mg mà lại “nhẩy tót” sang lực F do va chạm thì bác Toàn mắng cho như thế là còn quá nhẹ đấy!!! Chắc là ăn quà nhầm “quả lú” ở đâu rồi! Ha ha…
Lại còn thế này nữa chứ:
Trích:
Thế lúc va chạm thì vật vẫn chuyển động thẳng đều chắc??? Không đâu! lúc xẩy ra va chạm thì chuyển động đã không còn thẳng đều nữa —> gia tốc a —-> F = ma là đương nhiên rồi! Nhưng khi vật ĐANG chuyển động thẳng đều thì nó có CÔNG nào được sinh ra không? Cho dù nó vẫn có động năng đấy chứ? Mà bạn thì khẳng định như đinh đóng cột rằng:
Trích:
Đấy! ĐANG CÓ động năng đấy nhưng có công nào sinh ra đâu? Cũng chẳng khác gì khi vật ĐANG TREO lên trần nhà, tức là ĐANG CÓ thế năng thôi mà? Có gì khác nhau đâu?
Còn đoạn này thì phải thú thực là bạn làm tớ thất vọng hẳn:
Trích:
Trọng lực P thì tác động lên vật, còn vật thì tác động lên vật giữ nó “đứng yên ở trên cao” ấy mà người ta gọi nó là TRỌNG LƯỢNG của vật đấy “em gái” ạ!!!
Còn đoạn phía sau thì tớ chán chả buồn bình luận nữa!!!
15/12/2009 lúc 9:19 Chiều
tieutinh
@dragon: anh giai dragon chac không phải dân vật lý nhỉ? nếu chẳng may đúng vậy thì em thực sự lấy làm xấu hổ lắm vì ai đó học lý mà chẳng hiểu tí gì về vật lý cả! em xin lỗi vì hơi tò mò không biết anh tốt nghiệp bằng xuất sắc chăng?
Thế này nhé! chỉ có bác vũ huy toàn (và dragon) mới hiểu thế năng là khả năng sinh công của trường lực thôi còn thì các thầy ở khoa lý chúng em đều dạy rằng thế năng là khả năng sinh công của vật đấy anh ạ. Cho nên công mà em nói mới là công mà vật có thể sinh ra trong va chạm với vật khác mà không phải là công của trọng lực (công của trọng lực bằng biến thiên thế năng giữa điểm đầu và điểm cuối, các thầy dạy thế). Một vật muốn sinh công thì phải va chạm, không có cách nào khác đâu ông anh ạ.
Em nói rằng “F là lực va chạm của vật chuyển động thẳng đều đó với một vật khác” mà anh cung không hiểu nổi à? Có ai nói lúc va chạm nó chuyển động thẳng đều đâu mà là đang chuyển động thẳng đều thì va chạm với một vật khác chứ!
Anh nói đúng ở chỗ là cái vật đang chuyển động thẳng đều cũng phải va chạm mới sinh công được. Có ai bảo nó không va chạm, không giảm tốc mà lại tác dụng được lực F lên vật khác đâu.
Một vật được treo càng cao thì khi rơi xuống đất nó thực hiện được một công hoặc giải phóng ra năng lượng dưới dạng nhiệt càng lớn. Câu này không sai chứ? Và khi đó các nhà vật lý phát biểu theo một cách khác là: Vật được treo lên càng cao thì thế năng tức là tiềm năng sinh công của nó càng lớn. Câu này cũng không sai vì đúng là các nhà vật lý bảo thế.
Nhưng bác vũ huy toàn lại không nói như thế mà thay vào đó bác ấy nói rằng: Càng treo cao thì khả năng sinh công lên vật của trọng trường càng bé, khi đó nói theo một cách khác là thế năng (khái niệm này chưa từng được đề cập đến trong vật lý học à nha) càng bé.
Tóm lại em không hề hiểu sai kiến thức vật lý đã được học mà chỉ là chưa kịp lãnh hội được tư tưởng mới của TS Toàn mà thôi!
Dù sao em cũng đã rất vui vì em đã kịp hiểu ra rằng Ts Toàn và anh không hiểu về thế năng giống như cộng đồng vật lý vẫn hiểu. Do đó em cũng hiểu rằng những gì mà hai người nói là hoàn toàn không sai, chỉ là khác với vật lý học mà thôi! Cũng phải nói thêm rằng vật lý học cũng không hề sai vì hai cái khái niệm thế năng, một của bác Toàn và một là của vật lý học, một là khả năng sinh công của trường lực còn một là khả năng sinh công của vật thể nằm trong trường lực là khác nhau hoàn toàn về bản chất, không thể đem ra mà so sánh với nhau được.
@bác Toàn:
Trích:
Bác nhầm rồi! Cháu đã nghĩ rằng bác hiểu về khái niệm thế năng giống như cháu nên mới hiểu sai những gì bác nói. Bác cũng nghĩ rằng cháu cũng hiểu về thế năng giống như bác nên bác mới không hiểu được những điều cháu đã nói. Hay là bác nghĩ rằng tất cả mọi người đều hiểu khái niệm thế năng giống như bác?
Trích:
Cháu đã tính kĩ rồi bác ạ. Cháu nghĩ rằng chính bác mới là người chưa suy nghĩ kĩ về trường hợp này. “phải có một lực khác ngoài lực trường thế” là sao hả bác? cháu chẳng cần lực khác gì hết trong quá trình chuyển động của điện tích cả vì cháu có bảo là dùng tay di chuyển điện tích đó đâu. Một điện tích dương được bắn đi với vận tốc ban đầu v0 (chẳng hạn một hạt alpha vừa mới được phát ra khỏi nguồn phóng xạ) đi vào điện trường của một hạt nhân tích điện dương khác. Theo biểu thức thế năng mà bác đã thừa nhận, thế năng của hạt alpha phải tăng lên khi chuyển động lại gần hạt nhân nguyên tử kia, trái lại do chịu tác dụng của một lực đẩy, vận tốc của nó phải giảm dần cho đến khi dừng lại hẳn và bật ngược trở lại. Vậy chẳng phải là trong quá trình chuyển động lại gần hạt nhân thế năng của hạt alpha thì tăng dần còn động năng giảm dần thì là gì?!
Khẳng định thêm rằng khi hạt alpha bị bật ngược trở lại thì thế năng của nó lại giảm dần còn động năng thì phải tăng dần do chuyển động có gia tốc dưới tác dụng của lực đẩy đó bác!
Nếu trong chuyển động trong trường lực của các hạt cơ bản mà bác vẫn một mực cho rằng cơ năng của nó không được bảo toàn thì cái gì đã chuyển hóa qua lại với cơ năng để cho năng lượng vẫn được bảo toàn? Năng lượng nghỉ của hạt chăng?!
15/12/2009 lúc 11:17 Chiều
vuhuytoan
tieutinh:
Trích:
Vậy thì bạn trình bầy lại bạn hiểu thế nào về đại lượng được mô tả bởi các biểu thức Wt = GmM/r và Wt = mgh xem nào? Bài báo này đang viết về chúng mà? Định luật bảo toàn cơ năng cũng từ đấy mà ra?
Trích:
Bạn vừa tuyên bố là chẳng cần lực khác gì hết vậy mà ngay sau đó lại để điện tích được bắn đi??? Thế điện tích được bắn đi không cần đến lực à??? Đó chính là lực tương tác yếu đấy bạn ạ! Không phải là lực điện đâu!!! Năng lượng hạt thu được sau đó là động năng ban đầu khi vào trường lực thế của hạt nhân chẳng lẽ lại là cũng vẫn có nguồn gốc là năng lượng điện của hệ điện tích+hạt nhân chắc? Vậy là: “quýt làm cam chịu rồi”!!!
Trích:
Thứ nhất, tại sao lại là trái lại? Phải là chính vì thế mới đúng chứ? Thế năng của hạt alpha tăng lên trong trường điện của hạt nhân đồng nghĩa với lực đẩy giữa chúng tăng lên cơ mà?
Thứ hai, ta đang bàn về “cơ năng của vật trong trường lực thế” về thực chất là đang xét bài toán hai vật được coi là một hệ cô lập, bởi nếu không thì, xin lỗi, năng lượng không thể được bảo toàn! Trong khi đó, cơ năng của vật bao gồm thế năng tương tác của vật trong trường lực thế đó và động năng của vật cũng trong trường lực thế cô lập đó. Tuy nhiên, khi bạn bắn hạt alpha vào hạt nhân, vô hình chung điều kiện bài toán đã bị phá vỡ: đã có sự can thiệp của yếu tố bên ngoài trường điện của hạt nhân với hạt alpha: nó đã “bê” cái năng lượng của tương tác yếu dưới dạng động năng vào trường điện rồi!!! Chính vì thế, cũng gần giống ví dụ của bạn về cái lò xo bị kéo căng bởi một lực không có nguyên nhân từ hệ hai vật đang xét, ở đây chính cái động năng ban đầu của hạt alpha đóng vai trò là “nguyên nhân” ấy đấy! Chỉ khác là một đằng thì gán cho nó cái tên là “thế năng”, còn một đằng thì là “động năng”, nhưng là động năng của vật do tương tác yếu đem lại chứ hoàn toàn không có nguyên nhân từ trường điện hạt nhân+alpha (hệ hai vật đang xét). Và vì thế, cái động năng “con hoang” ấy giảm để thắng lại thế năng của vật trong trường điện chẳng liên quan gì đến việc bảo toàn cơ năng của vật thể trong trường lực thế, ở đây là trường điện hết!!! Khi tác động của ngoại lực (“giấu” ở trong hạt alpha) cân bằng với nội lực (của hạt nhân tác động lên hạt alpha) thì nó sẽ dừng lại và rồi sau đó bật ngược trở ra, tương tự như với lò xo khi bị nén vào do chuyển động của vật lên nó sẽ lại đẩy vật bật ngược trở ra vậy.
Tóm lại, tuy về hình thức thì có vẻ như “thế năng tăng, động năng giảm”, nhưng về bản chất là hoàn toàn khác. Cũng giống như về hình thức thì ai cũng thấy Mặt Trời quay quanh Trái Đất đấy chứ? Nhưng bản chất thì lại khác hẳn! Để hiểu được bản chất này, Nhân loại đã phải mất 2000 năm cơ đấy!
Còn nói chung, nếu bạn đã đọc kỹ bài “Cơ sở vật lý học” rồi thì những vấn đề tương tự như các ví dụ của bạn đặt ra đều đã được đề cập đến cả rồi. Điểm khác biệt mấu chốt nhất trong tư duy của CĐM với vật lý hiện nay là đối với CĐM thì “mọi vật đều tồn tại phụ thuộc lẫn nhau” chứ không phải “tồn tại tự thân” như đối vật lý hiện nay. Chính vì vậy, quan điểm của giới vật lý (trong đó có thầy giáo của các bạn) đã không thể dung hoà được với CĐM cũng là điều dễ hiểu. Chỉ tiếc là quan niệm về “sự tồn tại phụ thuộc lẫn nhau” đã được Đức Phật ngộ ra từ 2500 năm trước mà cho đến nay người ta vẫn “nhắm mắt làm ngơ”!
Thiện tai! Thiện tai!
Trích:
Vậy là bạn vẫn kiên quyết không chịu đọc hết báo bài này? Ở cuối bài đã có câu trả lời rất rõ rồi mà? Và cả bài “Năng lượng của thực thể vật lý trong trường lực thế” nữa trong đó đã xem xét các trường hợp tổng quát cơ mà?
Trích:
Cái câu này bạn trích dẫn ở đâu vậy? Nếu không tìm thấy được trong các bài viết của mình thì mình đành phải nói với bạn rằng: cái kiểu đọc sách của bạn như thế thì không hy vọng gì ở tương lai của bạn đâu! Hãy đợi đấy!!! Còn nếu xét về phép lịch sự, nếu bạn gán một câu không phải do người ta nói ra thì như thế gọi là gì? bạn không biết sao?
16/12/2009 lúc 1:43 Sáng
tieutinh
Xin lỗi bác vì đã nói rằng câu “Càng treo cao thì khả năng sinh công lên vật của trọng trường càng bé” là của bác! Chính là công thức Wt = GmM/r của bác nói với cháu điều đó chứ không phải bác! Bác nói vật ở càng cao thế năng càng bé, rồi thì chính bác lại bảo với cháu rằng phải hiểu thế năng là khả năng sinh công lên vật của trường thế vậy thì kết hợp lại cháu suy ra :”Càng treo cao thì khả năng sinh công lên vật của trọng trường càng bé”. Nếu không phải ý bác là như vậy thì cháu thật là có lỗi với bác quá!
Còn về cách hiểu của cháu về thế năng? Chính là cái định nghĩa 1 của bác đấy!
Định nghĩa 1:
Потенциальная энергия — работа, которую необходимо совершить, чтобы перенести тело из некой точки отсчёта в данную точку в поле консервативных сил.
(Thế năng là công cần thực hiện để dịch chuyển một vật từ một điểm mốc tới điểm đang xét trong trường lực bảo toàn.)
Bác có nhìn thấy từ ĐIỂM MỐC không?
+Điểm mốc là tâm của trường: Thế năng của một vật tại một điểm trong trường lực bảo toàn là đại lượng bằng công cần thực hiện để dịch chuyển vật đó từ điểm r = 0 tới điểm đang xét.
+Điểm mốc tại vô cực: Thế năng của một vật tại một điểm trong trường lực bảo toàn là đại lượng bằng công cần thực hiện để dịch chuyển vật đó từ vô cực về tới điểm đang xét! (chứ không phải từ điểm đang xét ra xa vô cực như bác nói trong bài báo!)
Còn cái này là từ trong sách ra: Trường hợp lực hấp dẫn: Wt(r) =-GmM/r+C
+Thế năng so với tâm: Wt(r) =oo – GmM/r (C = oo là vô cùng lớn)
+Thế năng so vói vô cực: Wt(r) =-GmM/r (C = 0)
Các nhà vật lý thường tính thế năng với điểm mốc tại vô cực nơi thực tế là có thế năng so với tâm là vô cùng lớn nhưng lại được set về zero để tiện tính ra giá trị cụ thể (vì biểu thức tính thế năng tuyệt đối so với tâm không thể tính ra giá trị cụ thể)
Nhưng dù tính theo công thức nào, tức là có lấy mốc thế năng ở đâu thì cũng không thay đổi được một thực tế:
“Một vật được treo càng cao thì khi rơi xuống đất nó thực hiện được một công hoặc giải phóng ra năng lượng dưới dạng nhiệt càng lớn và khi đó các nhà vật lý phát biểu theo một cách khác là: Vật được treo lên càng cao thì thế năng tức là tiềm năng sinh công của nó càng lớn.”
-Xét một hệ cô lập, cháu không nói bắn nữa mà để cho hạt alpha ĐỨNG YÊN trong trường lực hạt nhân (không có ngoại lực hay ngoại năng gì nữa bác nhé! mà phân rã alpha là do tương tác mạnh chứ không phải tương tác yếu đâu Ts Toàn ạ, tương tác yếu trong hạt nhân phải làm biến đổi flavour của hạt cơ bản kia, chẳng hạn chuyển hóa giữa quark u và quark d như trong phân rã beta hay phân rã của pion thành muon rồi muon thành electron kia hihi).
Bây giờ hạt alpha ban đầu đứng yên và dưới tác dụng của trường lực tĩnh điện nó bị đẩy ra xa. Thế năng CỦA HẠT ALPHA giảm dần TRÁI LẠI (cháu thích dùng từ trái lại!) động năng CỦA NÓ tăng dần!
16/12/2009 lúc 4:07 Sáng
tieutinh
“(chứ không phải từ điểm đang xét ra xa vô cực như bác nói trong bài báo!)”
Cháu lại phải xin lỗi bác rồi!
Trong bài báo bác không hề viết câu này!
Cháu không biết tiếng Nga nên không biết câu tiếng Việt mà bác dịch có đúng không nhưng phải là “Thế năng của một vật là công mà trường lực bảo toàn thực hiện lên vật trong sự dịch chuyển vật đó từ điểm đang xét tới một điểm mốc (mà tại đó thế năng của vật bằng không).”
16/12/2009 lúc 10:10 Sáng
dragon
@ Bác Toàn:
Cháu thừa nhận góp ý của bác: “Ý của bạn thì đúng nhưng diễn tả lại không chính xác!”. Thật ra trong các forum vật lý của bọn cháu cũng bàn nhiều về vấn đề động năng của chuyển động mà ý kiến cũng còn chưa hoàn toàn nhất trí: đa phần bảo khi một vật chuyển động thẳng đều trong một hqc nào đó thì biểu thức động năng của nó là 1/2.mv^2 có đúng không ạ? Giá mà bác có thời gian tham gia với bọn cháu thì hay quá?
Còn cái vụ bạn tieutinh này cháu nghĩ bác chả nên bận tâm làm gì cho mất thì giờ. Mấy cô cậu sinh viên “chữ tác đánh chữ tộ” ấy cứ để cháu!
@tieutinh:
Trích:
Nếu xét từ góc độ đề tài đang bàn luận thì “anh giai” dám cá với em là ngay cả “dân vật lý” bậc thầy của em cũng không phải là “đối thủ” của anh đâu – anh là dân CƠ ứng dụng thứ thiệt, và bây giờ cũng đang làm về lĩnh vực này đấy cô em iêutinh ạ! Còn bằng tốt nghiệp xuất sắc à? Đúng là không có, nhưng lý do là vì mấy cái môn chẳng liên quan gì đến cơ học như triết, lịch sử Đảng, lập trình, tin ứng dụng… chẳng hạn điểm chỉ trung bình thôi, he he… cứ vào forum vatlysupham, vatlytre mà xem, nic của anh là “chich” đấy!
Còn việc em “lấy làm xấu hổ” thì là đúng rồi: tự xưng là “dân chuyên lý” mà lại “chẳng hiểu tý gì về vật lý cả!” Đã thế nhận thức lại lộn xộn! Hãy xem cái câu này:
Trích:
Chả lẽ A = Ph = mgh lại là cái “công sinh mà vật có thể sinh ra trong va chạm” ấy? Đừng vơ các thầy của em vào làm anh thấy ngượng thay cho các THẦY ấy đấy! Hãy xem này: trọng lực P đặt vào đâu? Vào vật rơi hay vật bị va chạm? Độ dịch chuyển h là của vật rơi hay của vật bị va chạm? Không lẽ các thầy của em cũng dốt thế sao? Em không tính được cái công do va chạm ấy hả? Đây này: A’ = Fs đấy! Nhưng F là lực va đập chứ không phải là trọng lực P, còn s là độ chuyển dịch của vật bị cái vật có khối lượng m rơi xuống từ độ cao h (nên sinh ra lực F). Ở đây xét về lượng thì A’<A em không biết à??? Về hỏi lại các thầy của em đi! Đừng gán cho họ cái kiến thức vớ vẩn ấy kẻo các thầy đánh cho trượt đấy!!! Hãy chịu khó ra công trường mà xem cái búa máy đóng cọc nó hoạt động thế nào nhé? (Nhớ rủ "vệ sỹ" đi cùng kẻo dân công trường "gấu" lắm đấy!) Nhắc lại một lần nữa: ở đây ta (bao gồm cả các thầy và sách) đang bàn về A = mgh chứ không phải là A' = Fs của em đâu!!! Đừng có "râu ông nọ cắm cằm bà kia" thế nhé?
Bác Toàn nói đúng đấy: một khi đã gắn khái niệm với cả công thức xác định nó thì có muốn nhầm cũng chẳng thể nhầm được, ấy vậy mà em lại còn vẫn cứ nhầm, rồi lại còn đổ lỗi cho người khác! Còn ra điều tinh vi, tinh tướng!
Còn cái câu này: Trích:
phải thay chữ "cộng đồng vật lý" là "em tieutinh"! Ngay từ thời còn đi học, các thầy anh cũng đã dậy anh cách tính lực tác động vào cọc của búa máy: F = A'/s với A' được chọn <A = mgh với hệ số tổn hao k được cho trong sổ tra cứu, tức là F = kmgh/s. Từ đây, mới thiết kế được búa máy ứng với m và h!
Tuy nhiên cái sự nhầm mà bác Toàn đề cập đến trong bài báo này theo anh hiểu là ở chỗ khác cơ: đó là giữa biểu thức GmM/r với mgh, và anh thì chưa tìm thấy bác ấy sai ở chỗ nào?
16/12/2009 lúc 11:56 Chiều
vuhuytoan
tieutinh
Bạn vừa xin lỗi xong ở câu trước:
Trích:
thì vẫn mắc lại đúng cái lỗi đó ở câu sau – có lẽ “cái đầu” của bạn có vấn đề thật:
Trích:
Vậy là “Quá tam ba bận” rồi đấy nhé? Muốn làm khoa học thì không thể bất cẩn như vậy được!
Như mình đã nói ở trên, có nhiều định nghĩa thế năng khác nhau, nhưng mình đã khẳng định với bạn Le Toan là “định nghĩa đầu tiên trong SGK lớp 10 là đúng”, tức là về cơ bản trùng với Định nghĩa 3:
“Потенциальная энергия — это энергия взаимодействия тел в поле потенциальных сил. (Thế năng – là năng lượng tương tác của các vật trong trường lực thế).”
Hay nói cách khác, không phải là “giới vật lý” thì đồng ý với bạn, còn mình thì “sáng tạo ra” một khái niệm mới! Trái lại, đó cũng chính là khái niệm thế năng đã được William Rankine đưa ra từ lâu rồi! Tóm lại, đừng nói với mình “thế năng là khả năng sinh công” nữa, mà phải nói: “Thế năng là khả năng tương tác của các vật trong trường lực thế”. Công thức toán học của nó là Wt = GmM/r (>0 trong mọi trường hợp!).
Nên nhớ: Cả thế năng, cả động năng không bao giờ là khả năng sinh công cả, mà luôn chỉ là khả năng, hay kết quả của tương tác, mà tương tác cơ học thì được đặc trưng bởi lực. Điều này mình đã khẳng định trong bài “Cơ sở của Vật lý” rồi, bạn hãy nên đọc kỹ trước khi tham gia tranh luận, để tránh “sự cố” như đã xẩy ra.
Mình nhắc lại với bạn một lần nữa: tất cả các khái niệm được sử dụng trong CĐM để nghiên cứu từ hạt cơ bản (thế giới vi mô) cho tới tới các thiên hà (thế giới vĩ mô) đều chỉ có MỘT NGHĨA thống nhất chứ không lộn xộn như vật lý mà người ta đang dạy cho các bạn.
Còn ở đây, để sinh công cần phải có sự thay đổi thế năng, hoặc động năng và nói chung là cần phải có sự thay đổi năng lượng, cụ thể trong bài viết đó là HIỆU thế năng deltaWt = -mgh. Việc chấp nhận công thức này ở sách lớp 10 chỉ là gần đúng khi h<<R (bán kính Trái Đất) đã gây nên ấn tượng sai lầm cho các bạn là h -> vô cùng thì thế năng cũng -> vô cùng! Đúng ra công thức tổng quát của nó phải là: deltaWt = -mgh/(1+h/R). Rõ ràng khi h -> vô cùng thì HIỆU thế năng deltaWt -> -mgR = GmM/R – tức là bằng chính thế năng của vật ngay tại bề mặt Trái đất.
Còn tất cả các định nghĩa khác về thế năng đều là sai, và luôn dẫn đến tình trạng “tiền hậu bất nhất” và nhiều bất cập khác tích đọng lại trong Vật lý… mà cái kết luận sau đây của bạn là một điển hình:
Trích:
Bạn đã thấy chưa? Lẽ ra phải nói: “Vật được treo lên càng cao thì HIỆU thế năng càng lớn (chứ không phải là thế năng càng lớn) và do vậy, khi rơi xuống v.v…”
Còn bây giờ là đến động năng. Bạn nói:
Trích:
Đây chính là cách tư duy của giới vật lý theo quan niệm “tồn tại tự thân” mà mình đã nói! Bạn nói “để” là để thế nào? Không có thêm một ngoại lực nào mà để được hạt alpha ĐỨNG YÊN chắc? Để bạn nói được cái chữ “để” ấy thì “Thượng Đế” phải “ban” cho chúng một lực cân bằng với Coulomb chứ? Nhưng bạn đã mở đầu: “Xét một hệ cô lập…” rồi thì, xin lỗi bạn, Tự nhiên sẽ không tuân theo cái duy ý chí ấy của bạn được đâu! Trước khi bạn quan sát hệ hạt nhân+hạt alpha thì chúng đã tồn tại trong “sự phụ thuộc lẫn nhau” với tất cả phần còn lại của vũ trụ, và cái trạng thái của chúng vào thời điểm bạn bắt đầu theo dõi chúng đã tích hợp đầy đủ các lực tương tác của vũ trụ lên hệ rồi. Chính vì vậy, việc bạn coi chúng là một hệ cô lập để xét thì vô hình chung bạn đã “nhét” cái ngoại lực ấy một cách vô thức vào hệ rồi, nhưng lại không hề biết và coi như chỉ tồn tại lực Coulomb và “gán” mọi hệ quả ứng xử sau này của chúng cho lực ấy, cũng tức là năng lượng của chỉ riêng hệ hạt nhân+hạt alpha ấy.
Còn một điều này nữa: Bạn tự nhận mình là “dân vật lý”, nhất là lại là sinh viên năm cuối nữa mà lại phán:
Trích:
thì thật là đáng thất vọng quá! Bạn hãy trích dẫn nguyên văn ở một cuốn sách nào về điều vừa khẳng định ấy xem nào?
dragon :
Trích:
Câu trả lời cho bạn là: “Không đúng nhưng lại vẫn Đúng”! Nếu khối lượng quàn tính m theo quan niệm của vật lý hiên nay là “tự thân”, là “cái có sẵn” của bất kể vật thể nào thì biểu thức ấy không đúng! Nhưng nếu khối lượng quán tính m lại xác định theo theo CĐM bằng m = MaMb/(Ma+Mb) thì biểu thức ấy lại là đúng. Tham gia với các bạn thì cũng tốt thôi, chỉ hiềm một nỗi quỹ thời gian của mình không nhiều. Hơn nữa, với trình độ của các bạn đòi hỏi phải giải thích nhiều hơn, cụ thể hơn… đấy ví như chỉ có một vài bạn vào blog này thôi mà cũng đã chiếm của mình kha khá thời gian rồi, nên e rằng mình sẽ không theo nổi, hy vọng các bạn thông cảm!
Trích:
Thật ra nếu chỉ là cho riêng cho mấy bạn như Liem NV, tieutinh… không thôi thì mình chắc cũng không dành nhiều thời gian đến thế. Nhưng mình nghĩ rằng còn có các bạn khác vào xem nữa, nên cũng coi như một dịp để trả lời những thắc mắc có tính điển hình, nhằm giúp các bạn dần nhận ra các bất cập của vật lý hiện tại, để đến với CĐM.
17/12/2009 lúc 12:17 Sáng
tieutinh
Bac oi gio thi chau da hieu the nang cua bac khong phai la kha nang sinh cong cua vat khi no nam trong truong hap dan ma lai la “kha nang sinh cong len vat cua truong hap dan” phai khong a? Neu chau hieu khong dung mong bac tha thu, chau hong kien thuc nhieu qua ma.
Trích:
Cháu hỏi, bác bảo đúng! Bây giờ bác lại bảo không phải bác bảo thế rồi đổ cho là đầu cháu có vấn đề là sao???
17/12/2009 lúc 1:00 Sáng
tieutinh
Trích:
Nghe trừu tượng quá bác ạ! Còn nữa…
Trích:
“BẠN NÓI ĐỂ LÀ ĐỂ THẾ NÀO?” Bác để cái vật của bác ở trong trường hấp dẫn thế nào thì cháu để cái hạt alpha của cháu nhưu vậy!
Cùng lắm thì lấy một cục sắt tích điện dương rồi treo nó lên trong một điện trường đều có vector E hướng lên trên sau đó cắt sợi dây! Tình huống này GIỐNG HỆT tình huống của cái vật treo trong trọng trường đều trên bề mặt trái đất rồi bác nhé. Bác đừng có lại bảo với cháu rằng “Đây chính là cách tư duy của giới vật lý…” gì gì đó nữa nhé!
Cháu thấy thà rằng bác bảo câu hỏi này khó quá, bác chưa từng nghĩ tới, nó là một vấn đề phức tạp đối với CDM, bác chưa có câu trả lời ngay thì sẽ dễ nghe hơn đấy bác ạ.
Có nghĩa là theo CDM thì vấn đề này là không thể giải thích được vì nó có quá nhiều tham số phải không bác? Thế mà bác đã dùng CDM dể giải quyết ngon lành bài toán trường hấp dẫn vậy mà trường tĩnh điện lại không xong là sao hả bác?
“mà phân rã alpha là do tương tác mạnh chứ không phải tương tác yếu”
Ý của cháu là phân rã alpha liên quan đến tương tác mạnh mà KHÔNG HỀ LIÊN QUAN ĐẾN tương tác yếu.
“thì thật là đáng thất vọng quá! Bạn hãy trích dẫn nguyên văn ở một cuốn sách nào về điều vừa khẳng định ấy xem nào?”
Có ngay bác ạ!Cháu không có sách tiếng Việt bác đọc tiếng Anh vậy nhé!
“In contrast to beta decay, the fundamental interactions responsible for alpha decay are a balance between the electromagnetic force and STRONG NUCLEAR FORCE.
Alpha decay results from the Coulomb repulsion between the alpha particle and the rest of the nucleus, which both have a positive electric charge, but which is kept in check by the STRONG force.
In classical physics, alpha particles do not have enough energy to escape the potential well from the STRONG force inside the nucleus (this well involves escaping the STRONG force to go up one side of the well, which is followed by the electromagnetic force causing a repulsive push-off down the other side).
However, the quantum tunnelling effect allows alphas to escape even though they do not have enough energy to overcome the nuclear STRONG force. This is allowed by the wave nature of matter, which allows the alpha particle to spend some of its time in a region so far from the nucleus that the potential from the repulsive electromagnetic force has fully compensated for the attraction of the STRONG force. From this point, alpha particles can escape, and in quantum mechanics, after a certain time, they do so.”
Còn đoạn này là về tương tác yếu
“Since the weak interaction is both very weak and very short range, its most noticeable effect is due to its other unique feature:FLAVOUR CHANGING. Consider a neutron (quark content: udd, or one up quark and two down quarks). Although the neutron is heavier than its sister nucleon, the proton (quark content uud), it cannot decay into a proton without changing the flavour of one of its down quarks. Neither the strong interaction nor electromagnetism allow flavour changing, so this must proceed by weak decay. In this process, a down quark in the neutron changes into an up quark by emitting a W− boson, which then breaks up into a high-energy electron and an electron antineutrino. Since high-energy electrons are beta radiation, this is called a BETA DECAY.”
Đến bây giờ thì ai thất vọng đây bác Toàn. Bác hãy suy nghĩ ra một lý thuyết nữa để giải thích phân rã alpha theo tương tác yếu rồi thì cháu sẽ tâm phục bác.
17/12/2009 lúc 1:43 Sáng
tieutinh
Cháu sợ mọi người vào blog này sẽ không hiểu cái đoạn tiếng Anh ở trên nói cái gì lại bảo cháu lòe người nên cháu xin phép được dịch ra tiếng Việt:
-”Ngược lại với phân rã beta, các tương tác cơ bản chịu trách nhiệm cho phân rã alpha là một sự cân bằng giữa lực điện từ và lực hạt nhân mạnh. Phân rã alpha là kết quả của lực đẩy Coulomb giữa hạt hạt alpha và phần còn lại của hạt nhân do cả hai đều tích điện dương nhưng được giữ với nhau bởi lực hạt nhân mạnh. Theo vật lý cổ điển, hạt alpha không có đủ năng lượng để thoát khỏi giếng thế gây ra bởi lực mạnh bên trong hạt nhân (giếng thế này liên quan đến việc thoát khỏi lực mạnh để đi lên một phía của thành giếng theo sau đó là lực điện từ gây ra một lực đẩy đi xuống phía bên kia). Tuy nhiên, hiệu ứng chui hầm lượng tử cho phép hạt alpha thoát ra mặc dù chúng không có đủ năng lượng để vượt qua lực hạt nhân mạnh. Điều này có được là do bản chất sóng của vật chất cho phép hạt alpha sử dụng một phần thời gian của nó trong một vùng đủ xa từ hạt nhân sao cho thế năng từ lực đẩy điện từ đã đền bù đầy đủ cho lực hút của lực mạnh. Theo quan điểm này hạt alpha có thể thoát ra và sau một thời gian nhất định chúng đã thoát ra.”
Còn đoạn này là về tương tác yếu:
-”Vì tương tác yếu là rất yếu và chỉ tác dụng trong một phạm vi cực ngắn, hiệu ứng nổi bật nhất của nó là do đặc điểm độc đáo : thay đổi hương của hạt cơ bản.
Xét một nơtron (thành phần quark là udd): Mặc dù neutron nặng hơn nucleon chị em của nó là proton (thành phần quark là uud), nó không thể phân rã thành một proton mà không thay đổi hương của một trong các quark down của nó, cho nên quá trình này phải được tiến hành bởi sự phân rã yếu. Trong quá trình này, một quark down biến thành một quark up bằng cách phát ra một boson W- và hạt này sau đó vỡ ra thành một electron năng lượng cao và một phản neutrino electron. Vì các electron năng lượng cao là bức xạ beta nên quá trình này được gọi là một phân rã beta.”
17/12/2009 lúc 11:44 Chiều
vuhuytoan
tieutinh
Trích:
Vì không phải là chính mình viết ra câu đó, nên thật sự là mình không nhớ, còn khi bạn viết cái câu không có dấu đó mình đọc loáng thoáng được đoạn đầu mà không để ý kỹ đoạn sau. Vậy là lần này mình lại phải xin lỗi bạn? Nhưng rõ ràng bạn không thể tìm thấy bất cứ chỗ nào trong các bài viết của mình có khái niệm “thế năng là khả năng sinh công” cả, đúng không?
Trích:
Tại sao lại trừu tượng? chỉ thay “khả năng sinh công” bằng “khả năng tương tác” thôi mà? Phải ngược lại mới đúng chứ? Một người nông dân cũng hiểu tương tác đấy, nhưng nói đến công thì họ sẽ hiểu ra là một ngày làm việc thay vì A = FS! Bạn thấy đấy: công (A) chỉ là khái niệm trừu tượng do chủ quan tạo ra bằng tích của lực tương tác (F) và quãng đường S; chính nó đã phải sử dụng cả tới khái niệm lực tương tác để định nghĩa cho mình đấy chứ, đúng không? Nói cách khác, công chỉ là khái niệm chủ quan, còn tương tác mới là đặc tính khách quan vốn có của các vật thể trong Tự nhiên.
Tại sao mình lại chọn định nghĩa của William Rankine? Bởi vì có thể dễ dàng nhận thấy rằng “khả năng tương tác” là tổng quát hơn “khả năng sinh công”, vì sao vậy? Vì trước hết, công chỉ liên quan đến chuyển động cơ học của vật mà không liên quan tới các dạng vận động khác ví dụ dãn nở do nhiệt, hấp thu hay bức xạ nhiệt v.v.. Không phải mọi thay đổi năng lượng nào cũng đều sinh công được. Khi không có khả năng sinh công như trường hợp tổng các lực tác động lên một vật bằng không, thì năng lượng không vì thế mà bằng không. Ví dụ như một viên đá dẫu có nằm yên cả tỷ năm trên đỉnh núi Everest, hay dưới đáy sâu 12 km dưới đáy đại dương thì cũng chẳng có khả năng sinh công được (nếu như không có chấn động, hay ngoại lực nào khác). Còn nữa, khi dùng một máy nén thuỷ lực ép đều từ mọi phía lên một vật thì cũng không sinh công nào cả, nhưng năng lượng thì vẫn cứ tiêu tốn.
Chính vì vậy, định nghĩa đầu tiên trong sách SGK lớp 10: “thế năng trọng trường của một vật là dạng năng lượng tương tác giữa Trái Đất và vật; nó phụ thuộc vào vị trí của vật trong trọng trường” là chính xác! Từ đây có thể thấy: có năng lượng tương tác —> có tương tác —> có thế năng tương tác. Thế năng tương tác =0 —> năng lượng tương tác =0 —> tương tác không có —> lực trường thế P = 0.
Từ đây có thể thấy công thức Wt = GmM/r hoàn toàn thoả mãn định nghĩa trên. Việc sách nào đó như bạn nói có cho thêm một hằng số C vào cho thấy chỉ có một giá trị duy nhất C = 0 là có ý nghĩa vật lý.
Trích:
Vẫn đành phải nói thôi bạn tieutinh ạ!
- Một vật có thể được treo trên một cái móc trong trường hấp dẫn bằng một sợi dây vải chẳng hạn, nhưng hạt alpha của bạn thì “treo” trong trường điện hạt nhân bằng cách nào nếu không phải là bằng một điện trường khác ngoài hệ hạt nhân+hạt alpha đó? Tức là cần có sự can thiệp của ngoại lực và cũng tức là ngoai năng? Chính vì vậy làm sao mà GIỐNG HỆT được hở bạn? Hơn nữa, trường hấp dẫn được khảo sát từ bề mặt Trái đất tới khoảng cách xa vô cùng, còn trường điện do bạn tạo ra chỉ trong phạm vi phòng thí nghiệm thôi.
Còn việc bạn lấy “cục sắt tích điện dương” để làm thí nghiệm là không ổn rồi vì hai lẽ:
- Thứ nhất, sau khi cắt sợi dây (cũng phải bằng chất dẫn điện) thì cục sắt sẽ mất hết ngay điện tích nên điện trường chẳng còn tác dụng với nó nữa. Lẽ ra bạn phải dùng vật thí nghiệm là một “cục xốp” rồi tìm cách nhiễm điện cho nó mới được.
- Thứ hai, hệ vật+điện trường E vẫn nằm trọn trong trường hấp dẫn của Trái đất, nên tương tác của vật lúc này còn cả với Trái đất nữa, tức là tương tác hỗn hợp điện-hấp dẫn. Tất nhiên, về nguyên tắc bạn có thể lựa chọn điện trường lớn tới mức có thể bỏ qua được lực hấp dẫn lên vật.
18/12/2009 lúc 12:37 Sáng
vuhuytoan
tieutinh
Trích:
Có lẽ bạn vẫn chưa đọc bài “Tương tác điện” trên blog này và hơn nữa là Chương IV “Tương tác hỗn hợp điện-hấp dẫn và những vấn đề còn tồn đọng” trong cuốn sách “Con đường mới của vật lý học” rồi!
Không những CĐM đã giải quyết được trường điện, mà thậm chí còn thống nhất được cả tương tác điện với hấp dẫn và hướng thống nhất với tương tác mạnh và yếu nữa.
Trích:
Thật đáng tiếc là từ lâu mình đã tra trong cuốn “Sách tra cứu tóm tắt về vật lý” của 3 tác giả người Nga: N.I. Kariankin, K.N.Buxtrov và P.X. Kirêev trong đó viết thế này (xem trang 821 và 822):
1- “Tương tác mạnh xảy ra giữa các hạt nặng (các adrôn), trừ các quá trình phân rã chúng”
2- “Tương tác yếu có mặt trong tất cả các hạt trừ phôtôn. Biểu hiện quen thuộc nhất của tương tác này là sự biến đổi beta của các hạt nhân nguyên tử; tương tác yếu có mặt trong các quá trình phân rã ađrôn, hấp thụ mezôn miu bởi các chất và các quá trình có nơtrinô”
Mà phân rã alpha, beta và gama luôn đồng hành với nhau, có nghĩa là chúng phải quyết định bởi tương tác yếu như điểm 2 đã nói tới.
Mặt khác, cũng đã từ lâu, lưỡng tính sóng-hạt đối với mình chỉ là một lầm lẫn trong nhận thức thế giới vi mô như có lần mình đã giải thích cho một độc giả tại chuyên đề “Xét lại cơ sở thực nghiệm của Vật lý học” trên blog này rằng: “Cơ học lượng tử là nỗi nhục của nền văn minh nhân loại thế kỷ XX”, nên cũng giống như Einstein thôi, mình hoàn toàn không tin gì vào cơ học lượng tử cả! Nhất là kết cục của nó lại dẫn đến các hạt quark “siêu hình” được nguỵ biện cho việc không thể tìm thấy nó trong thực nghiệm bởi cái gọi là “lý thuyết tự do tiệm cận”! Chính vì vậy, mọi cách giải thích theo quan điểm cơ học lượng tử đều nằm ngoài phạm vi quan tâm của mình.
Trích:
Để giải thích phân rã alpha nói riiêng, hay tương tác yếu nói chung thì CĐM đã có hướng giải quyết tại Chương IV rồi, mình chỉ cóp lại một đoạn để minh hoạ thôi (MP = multipol, DR = dipol rơi tự do):
“Vậy còn cái gọi là “tương tác yếu” có nguồn gốc từ đâu vậy? Câu trả lời vẫn nằm trong chính cấu trúc MP này. Nếu ngay từ ban đầu, các MP được hình thành dưới một điều kiện ấp suất rất lớn, ví như trong lòng của các siêu sao với nhiệt độ lên tới hàng tỷ độ, và rồi sau đó nguội dần trong một trạng thái cân bằng nhệt động thấp như Trái đất thì chính các MP này sẽ phải tự cân bằng lại nhờ một quá trình mà ta vẫn gọi là phân rã hay phóng xạ. Hãy tưởng tượng một quả bóng bay thả lên cao tới một độ nào đó nó sẽ phải nổ tung do áp suất khí quyển càng lên cao, càng nhỏ dần; nếu nhiều quả bóng được gắn lại với nhau bằng một cách nào đó, quá trình nổ sẽ không xẩy ra đồng thời mà diễn ra trong một khoảng thời gian nào đó hữu hạn. Tương tự như vậy có thể lấy ví dụ với rất nhiều các viên bi được nén lại trong một thể tích nhỏ, giữa chúng có những đoạn lò so; nếu bây giờ lực nén ấy được giải phóng thì các lò so sẽ phải đẩy các viên bi bay ra theo một trình tự nhất định – đó chính là mô hình của sự phóng xạ vừa nói tới với chu kỳ bán rã nào đó. Nói cách khác, cái gọi là “tương tác yếu” chỉ là quá trình cân bằng lại giữa 2 trạng thái năng lượng với cùng dạng tương tác điện giữa các DR mà thôi. Và cũng chính vì thế mà bán kính của tương tác này cũng trùng với bán kính tương tác mạnh. Mặt khác, tương tác yếu thật sự là yếu so với tương tác mạnh bởi vì chúng chỉ là kết quả của quá trình cân bằng lại giữa 2 trạng thái năng lượng, do kết cấu thiếu bền vững gây nên.”
13/01/2012 lúc 11:11 Sáng
Bùi Xuân Hưng
Mình không phải dân vật lý nhưng xem qua bài viết của anh Vũ Huy Toàn thì mình hiểu nôm na là như thế này:
Khi vật từ trên cao rơi xuống chạm mặt đất thì không phải năng lượng của nó bằng không mà là vì nó bị bề mặt của trái đất cản lại, và vì nội lực của lớp vỏ trái đất lớn hơn khả năng xuyên qua của vật ấy nên vật ấy nằm lại trên bề mặt của vỏ quả đất, nên nhìn có vẻ như là nó không chuyển động nữa.
Nếu vỏ trái đất có lực liên kết yếu hơn, ví dụ như là bằng chất lỏng (bề mặt đại dương) hay khí (sao thổ) thì vật thể sẽ tiếp tục rơi về phía tâm của trái đất cho đến khi chạm vào một bề mặt đủ cứng để giữ nó lại (hoặc làm nó vỡ nát ra).
Như vậy có thể hiểu:
1 – Khi ở xa vô cực thì lực hút của trái đất tác dụng lên nó = 0
2 – Khi ở tâm trái đất thì lực hút của trái đất tác dụng lên nó lớn nhất.
3 – Khi nằm trên bề mặt của vỏ trái đất thì lực tương tác của trái đất lên vật đó vẫn có, nhưng nhỏ hơn nội lực của vỏ quả đất nên nhìn nó như có vẻ không chuyển động nữa vì không xuyên thấu vào trong lòng vỏ trái đất. Sau đó khi nâng vật ấy lên cao 1 đoạn rồi thả ra thì vật ấy sẽ rơi xuống (vì vẫn nằm trong trường lực hút của trái đất) chính 2 quan sát này gây nên ngộ nhận là ở trên mặt đất thì thế năng = 0, nhưng thực tế nếu thả lên mặt biển thì vật ấy vẫn sẽ rơi xuống đáy biển.
13/01/2012 lúc 1:45 Chiều
vuhuytoan
Cũng vì bạn “không phải là dân vật lý” nên có chỗ hiểu còn chưa đúng:
Trích:
Phân bố lực hấp dẫn của một vật thể hình cầu tuân theo quy luật là: bằng 0 tại vô cực, tăng dần theo bình phương khoảng cách tới tâm của nó và đạt giá trị lớn nhất tại bề mặt, còn đi sâu dần vào sâu bên trong quả cầu thì lực hấp dẫn giảm tuyến tính cho đến 0 tại tâm, chứ không phải lớn nhất như bạn nghĩ.
Vấn đề là lực hấp dẫn của một vật luôn là tổng hợp lực hấp dẫn của tất cả các phần tử cấu thành nên vật đó, vì vậy ở đây việc lực hấp dẫn bằng 0 tại vô cực khác với việc nó bằng 0 tại tâm Trái đất, nếu cho rằng Trái đất đúng là hình cầu và đồng nhất tuyệt đối. Tại vô cực, lực hấp dẫn của bất kể phần tử nào cấu thành nên vật cũng đều bằng 0, do vậy lực tổng hợp đương nhiên phải bằng 0 (bất luận vật đó có hình dạng như thế nào và đồng nhất hay không đồng nhất); nhưng tại tâm của vật hình cầu, đồng nhất thì lực hấp dẫn của từng phần tử cấu thành không bằng 0, mà có giá trị hữu hạn nào đấy, song do tính đối xứng từ giả thiết dạng hình cầu ở trên, nên từng cặp lực một cân bằng nhau tại tâm và triệt tiêu, kết quả là lực hấp dẫn tổng hợp bằng 0 tại tâm.
Còn như bạn nói:
Trích:
thì cũng không hẳn thế! Ngưòi ta đã nói rõ là việc chọn điểm 0 chỉ là “quy ước” thôi mà? Thế nên, vấn đề đặt ra là: “làm sao có thể quy ước thế năng của một vật bằng 0 được, khi bản thân thế năng là năng lượng hấp dẫn của vật trong trọng trường? Mà năng lượng của vật trong trọng trường lại là do vạn vật tương tác hấp dẫn với nhau mà có, đúng không? Nó chỉ băng 0 khi tương tác bằng 0, chứ không thể nào khác được, thậm chí kể cả khi tương tác bị triệt tiêu (bằng 0 và triệt tiêu để bằng 0 – là hai khái niệm khác nhau như mình đã vừa trình bày ở trên!).
Sự nhầm lẫn ở đây có chăng là nhầm lẫn với thế hấp dẫn, tương tự như điện thế trong trường điện vậy. Thế và năng lượng trong trường lực thế (gọi tắt là thế năng) là hai khái niệm khác hẳn nhau!
Tuy nhiên, ở đây sự nhầm lẫn này là… cố ý! Vì chỉ có nhầm lẫn như vậy mới giải thích được định luật bảo toàn năng lượng, cũng tức là “định luật bảo toàn cơ năng”, vì nội năng của vật trong cơ học cổ điển vốn đã được coi là bảo toàn, không tham gia vào quá trình chuyển động của vật rồi (do mọi vật đều quy về, hoặc là điểm chất, hoặc là rắn tyệt đối!) – thật là “lợi bất cập hại”! – chỉ một lầm lẫn nhỏ mà dẫn đến hiểu sai lệch hẳn bản chất của thế giới tự nhiên và dĩ nhiên, trên cái nền móng sai lệch ấy thì làm sao mà “toà lâu đài vật lý” chả… nghiêng và chắc chắn sẽ sụp đổ vào một ngày không xa nữa…
Hãy đợi đấy!